54.6891625.2798Pobierz GPX plik Map mag.png

Wilno

Z Wikipodróży
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wilno
Vilnus Montage (2016).png
Herb
Vilnius city COA.gif
Mapa
LietuvaVilnius.png
Informacje
Państwo Litwa
Region Okręg wileński
Powierzchnia 401 km²
Ludność 574 147
Nr kierunkowy (+370) 5
Kod pocztowy 01001
Strona internetowa

Wilno (lit. Vilnus) – stolica Litwy, na Pojezierzu Wileńskim, nad Wilią, u ujścia Wilejki, liczy ponad 5oo tys. mieszkańców.

Charakterystyka[edytuj]

Historia[edytuj]

Pierwsza pewna wzmianka o mieście pochodzi dopiero z 1323 z listu wielkiego księcia Giedymina do papieża Jana XXII. W czasie rządów Olgierda nastąpił w 1365 najazd Krzyżaków na Wilno, podczas którego spłonęła większość zabudowy. Następny najazd Krzyżaków miał miejsce w 1383. Po oblężeniu ponownie zdobyli miasto i je spalili. Przełomowym rokiem dla Wilna był 1387. Wielki książę litewski i król polski Władysław Jagiełło w tym właśnie roku w konsekwencji zawartej unii z Polską w Krewie w 1385 zorganizował w Wilnie uroczystość chrztu Litwy. W 1387 roku Wilno uzyskało prawa miejskie magdeburskie od Władysława Jagiełły.

Zaczęto sprowadzać osiedleńców, ustanowiono podporządkowaną Gnieznu katolicką diecezję wileńską na której czele stanął biskup Andrzej Jastrzębiec. Wilno rozwijało się dynamicznie. Jesienią 1390 r. Krzyżacy i Witold Kiejstutowicz ponownie spalili miasto i Zamek Dolny; Klemens Moskarzewski obronił Zamek Górny. Ponowny najazd miał miejsce w 1394 r.

W 1413 r. wielki książę Litwy Jagiełło ustanowił w Wilnie województwo wileńskie, które do 1793 roku wchodziło w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Po pożarze w 1419 książę Witold rozpoczął budować pierwszy murowany zamek (zwany później Zamkiem Górnym) na Górze Zamkowej. Potem powstał obok katedry murowany Zamek Dolny. W styczniu 1429 na zjeździe władców Europy Wschodniej i Środkowej w Łucku cesarz Zygmunt Luksemburski złożył propozycję koronowania Witolda na króla Litwy. Planowane na 29 września 1430 uroczystości koronacji Witolda w Wilnie nie doszły do skutku. 27 października 1430 Witold zmarł. Pochowany został w katedrze wileńskiej.

Także po śmierci Witolda (1430) Wilno pozostało siedzibą wielkich książąt litewskich.Wilno uzyskało prawo składu w 1432 roku. Po okresie walk wewnętrznych za rządów księcia Świdrygiełły i Zygmunta Kiejstutowicza wielkim księciem litewskim został (1440) syn Jagiełły, Kazimierz Jagiellończyk, który nadał miastu kolejne prawa i przywileje. Dla Wilna nastał długotrwały okres pokoju.

W 1441 Kazimierz Jagiellończyk potwierdził prawa miejskie. W latach 1503–1522 wybudowano mury obronne. Najświetniejszy okres w dziejach miasta to czasy zygmuntowskie. Powstała wówczas mennica, arsenał, młyny, most na Wilejce, liczne szpitale i pałace. Pracowali tu architekci i rzeźbiarze włoscy. Wilno stało się miastem wielu narodowości.

Na mocy przywileju króla Zygmunta II Augusta z 1568 roku Wilno uzyskało zrównanie swych praw z Krakowem, zaczyna wysyłać na wszystkie sejmy zwyczajne i elekcyjne dwóch lub trzech posłów z rady mieszczan, którzy zajmują drugie miejsce po posłach krakowskich. Wszyscy piastujący urzędy miejskie wójtowie burmistrzowie, rajcy itd. zrównani zostali stanowi rycerskiemu i szlachcie, posiadając prawo do używania herbów za zgodą odpowiednich rodzin szlacheckich.

Król Stefan Batory założył Akademię prowadzoną przez jezuitów, co stało się zalążkiem Uniwersytetu Wileńskiego. Miasto stało się dla Żydów „Jerozolimą Północy” (hebr. Jeruszalaim szel cafon). Działała tu jedna z najwybitniejszych szkół talmudycznych na świecie.

Rozwój miasta poważnie zahamował wielki pożar w 1610 r. W 1639 miały miejsce zamieszki na tle religijnym; Kalwini zostali zmuszeni do opuszczenia miasta. W dniu 7 sierpnia 1655 w trakcie wojny polsko-rosyjskiej po zajęciu miasta, w którym schroniła się okoliczna ludność z wielu grodów, Rosjanie wymordowali około 25 tysięcy ludzi. Pożary w stolicy Litwy trwały przez 17 dni. Kolejnym ciosem była III wojna północna.

Miasto posiadało prawo do czynnego uczestnictwa w akcie wyboru króla. W 1782 roku było miastem królewskim.

W trakcie insurekcji kościuszkowskiej, w nocy z 22/23 kwietnia 1794 doszło w Wilnie do walk, w trakcie których wyparto z miasta Rosjan. W 1795 miasto znalazło się w zaborze rosyjskim i stało się stolicą guberni. Podczas wojen napoleońskich w 1812 pomimo grabieży armii napoleońskiej był to dla miasta okres ponownej krótkotrwałej wolności (lipiec – grudzień 1812). Już 10 grudnia 1812 Wilno znowu zajęli Rosjanie.

W XIX wieku Wilno było miejscem rozwoju licznych patriotycznych organizacji, np. filaretów, filomatów, Związek Patriotyczny i Szubrawców. Po powstaniu listopadowym z 1831 Rosjanie zamknęli uniwersytet. Od 1861 sytuacja w mieście zaczęła być coraz bardziej napięta, gdy podczas polskich pochodów patriotycznych kozacy zaatakowali manifestację (masakra w Wilnie 1861). Wybuchło powstanie styczniowe, podczas którego w okolicy Wilna trwały zacięte walki. Według spisu ludności z 1897, w Wilnie Litwini stanowili 2% ludności, a Polacy 30,1%.

W grudniu 1862 uruchomiono Kolej Warszawsko-Petersburską, której Wilno stało się ważnym węzłem. W 1906 z inicjatywy Alfonsa Parczewskiego powstało Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie, w 1912 Tadeusz Ślepowron-Wróblewski założył Bibliotekę Wróblewskich.

W latach 1915–1918 Wilno było okupowane przez Niemców. Po ustąpieniu Niemców rozgorzał polsko-litewski konflikt o Wilno. Podczas wojny 1920 miasto zostało zdobyte dwukrotnie przez Armię Czerwoną (zob. m.in. zajęcie Wilna). 12 lipca 1920 rząd sowiecki zawarł układ z rządem litewskim na mocy którego m.in. Wilno i Suwalszczyzna miały być oddane Litwie. Sowieci, uciekając, przekazali Wilno Litwinom. Piłsudski zdecydował się na nietypowe rozwiązanie problemu. Aby zająć Wilno, posunął się do podstępu. Zlecił gen. Lucjanowi Żeligowskiemu, dowódcy Litewsko-Białoruskiej Dywizji Piechoty, upozorować „bunt” i wkroczyć do Wilna. 9 października 1920 oddziały Żeligowskiego weszły do miasta. Proklamowano utworzenie Litwy Środkowej. 20 lutego 1922 Sejm Litwy Środkowej przyjął uchwałę o włączeniu Litwy Środkowej do Polski; Wilno zostało stolicą województwa wileńskiego. W 1922 otwarto Państwową Szkołę Techniczną, w 1928 odbyły się pierwsze Targi Północne.

19 września 1939 Wilno zajęła Armia Czerwona. 26 października 1939 Sowieci przekazali miasto Litwinom (okupacja litewska Wileńszczyzny), lecz 15 czerwca 1940, ponownie je zajęli. 14 lipca 1940 zaczęły się wywózki na Syberię. W czasie wojny prześladowania i deportacje objęły ok. 35 tys. mieszkańców Wileńszczyzny, głównie polskiego pochodzenia. 22 czerwca 1941 Niemcy zbombardowali miasto, a 24 czerwca 1941 Wilno zajął Wehrmacht. Wycofujący się Sowieci zamordowali co najmniej kilkuset więźniów z wileńskich więzień i aresztów. W latach 1941–1944 we wsi Ponary niemiecka SS i litewskie Ypatingasis būrys (YB) zamordowało ok. 100 tys. osób, w tym 72 tys. Żydów i około 1,5–2 tys. Polaków. 7 lipca 1944 skoncentrowana pod miastem polska Armia Krajowa rozpoczęła atak na Wilno (operacja Ostra Brama). W kilka dni po nadejściu Armii Czerwonej NKWD aresztowało wszystkich polskich żołnierzy i oficerów oraz wydarło Wilno z rąk polskich. Następnie Litwę razem z Wilnem ponownie włączono do Związku Radzieckiego. Po 1944 większość polskich mieszkańców została przesiedlona. Od tego czasu w Wilnie zaczęli masowo osiedlać się Litwini i Rosjanie.

Ruchy niepodległościowe zapoczątkowane w czerwcu 1988 przez Litewski Ruch na Rzecz Przebudowy (Sąjūdis) nasiliły się w 1990, a w styczniu 1991 doszło do starć pod wieżą telewizyjną. 11 marca 1990 Litwa ogłosiła deklarację niepodległości, a Wilno jest stolicą niepodległej Litwy.

Dojazd[edytuj]

Samolotem[edytuj]

Samochodem[edytuj]

Koleją[edytuj]

Autobusem[edytuj]

Autobusy do Wilna wyjeżdżają z 12 miast w Polsce.

Są to: Białystok, Elbląg, Gdańsk, Giżycko, Grajewo, Kętrzyn, Lublin, Łomża, Olsztyn, Poznań, Suwałki, Warszawa.

Wyjazdy z Warszawy do Wilna odbywają się codzienni, do 8 razy w ciągu dnia. Autobusy wyruszają z dworca autobusowego Warszawa Zachodnia, jednak obsługiwane są ró1)nież takie przystanki jak Lotnisko Chopina, czy przystanek przy Dworcu Centralnym. Cena biletu jednostronnego zaczyna się od 52 zł (stan na 12.03.2018 r.).

Z Poznania odjazdy odbywają się codziennie, o godzinie 00:30, a więc w porze nocnej, z dworca autobusowego przy ul. Matyi 2. Bilet jednostronny kosztuje 215 zł (stan na 12.03.2018 r.).

Z Gdańska do Wilna można dotrzeć autobusem wyjeżdżając z dworca autobusowego przy ul. 3 Maja 12. Autokary wyjeżdżają codziennie, o godzinie 19:00. Cena biletu w jedną stronę zawiera się w przedziale od 99 do 130 zł (stan na 13.03.2018 r.). Bilety można tu kupić m.in. w kasach PKS.

Z Białegostoku do Wilna autobusy wyjeżdżają 7 razy w tygodniu, 3 razy dziennie, z dworca autobusowego Biacomex, na ul. Bohaterów Monte Cassino 8. Najtańsze bilety jednostronne kosztują 49 zł (stan na 12.03.2018 r.).

Przystanek docelowy w Wilnie może zależeć od przewoźnika realizującego połączenie, jednak niemal zawsze jest to:

  • dworzec autobusowy, Sodų g. 22

Trzeba też dodać, że przejazdy z Wilna do Polski, realizowane są dodatkowo do miast Augustów, Bielsk Podlaski, Łuków, Siedlce i Zamość. Jednak w tym wypadku możliwa jest obecnie podróż tylko w jednym kierunku: Litwa - Polska, a kursy realizuje przewoźnik Ukraiński.

Przejazdy do Wilna realizowane są zwykle przez przewoźników Litewskich. Na terenie Polski oferują oni swoje usługi najczęściej za pośrednictwem firmy Eurobus, która agreguje ich oferty w ramach jednej platformy sprzedażowej pozwalającej klientowi porównać i wybrać najdogodniejsze połączenie.

Transport miejski[edytuj]

Katedra śś. Stanisława i Władysława

Warto zobaczyć[edytuj]

Najbliższe okolice[edytuj]

Podział administracyjny Wilna

Nauka[edytuj]

Praca[edytuj]

Zakupy[edytuj]

W centrum miasta popularne są supermarkety zlokalizowane w piwnicach starych kamienic. W dni powszednie warto odwiedzić halę targową przy ul. Bazilionu (około 200 metrów na wschód od Ostrej Bramy), oferującą litewskie produkty.

Gastronomia[edytuj]

Imprezy[edytuj]

Noclegi[edytuj]

Hotel w Wilnie Europopolis w Centrum miasta. Ceny od 26 Euro za dobę. W cenę wliczony parking i śniadanie. Strona hotelu: http://www.europolis.lt/pl. Polecamy.

Kontakt[edytuj]

Bezpieczeństwo[edytuj]

Zagrożenie przestępczością w Wilnie, tak samo, jak i na całej Litwie, jest mniej więcej na tym samym poziomie co w Polsce.

Informacje turystyczne[edytuj]