Kraków

Z Wikipodróży
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kraków
Collage of views of Cracow.PNG
Herb
POL Kraków COA.svg
Mapa
Krakow Mapa1.PNG
Informacje
Państwo Polska
Region Województwo małopolskie
Powierzchnia 326,8 km²
Ludność 754 650
Nr kierunkowy 12
Kod pocztowy 30-001
Strona internetowa


Kraków – miasto w południowej Polsce, położone nad Wisłą.

Charakterystyka[edytuj]

Jedno z największych i najstarszych miast kraju, o wysokich walorach kulturowych i architektonicznych. Miasto owiane legendą, tam gdzie czas płynie inaczej i gdzie każda chwila staje się historią.

Historia[edytuj]

Wikipedia-logo.png Zobacz w Wikipedii: Historia Krakowa

Przez wieki Kraków był stolicą Polski, siedzibą królów, przyciągającą uczonych i artystów z całego świata. To ich talentom i wyobraźni zawdzięczamy bogatą spuściznę unikalnych zabytków historycznych odzwierciedlających najważniejsze kierunki w kulturze europejskiej.

Dojazd[edytuj]

Samolotem[edytuj]

W Krakowie-Balicach znajduje się międzynarodowe lotnisko im. Jana Pawła II [1]. Ma bezpośrednie połączenie z kilkudziesięcioma miastami w Europie.

  • Port lotniczy jest połączony linią kolejową z Dworcem Głównym w Krakowie. Bilet na przejazd tą trasą kosztuje 10,00 PLN (2,5 Euro). Czas dojazdu do dworca – 16–18 minut. Między terminalami a przystankiem kolejowym kursuje darmowy autobus.
  • Na lotnisko dojeżdżają także autobusy komunikacji miejskiej 208 oraz 292 (bilet: 4 zł(stan na: sie.2017), ponieważ lotnisko znajduje się poza granicami administracyjnymi miasta), czas dojazdu do centrum – 35–45 minut.

Pociągiem[edytuj]

Przez Kraków przebiegają dwie ważne linie kolejowe:

Kraków jest głównym miejscem przesiadkowym dla turystów jadących do Zakopanego w Tatrach. Przez to miasto jeżdżą też pociągi do Pragi, Wiednia, Budapesztu, Bukaresztu.

W przypadku podróżowania w kierunku Opola, Wrocławia i dalej Poznania, Szczecina, Berlina, istotne jest by wybrać połączenie przez Częstochowę, gdyż jest ono znacznie szybsze niż trasa przez Katowice.

Samochodem[edytuj]

  • Z Warszawy: Droga krajowa nr 7 (E77) przez Radom i Kielce lub droga krajowa nr 79 przez Sandomierz
  • Z Gdańska: Droga krajowa nr 1 (E75) przez Toruń i Łódź; w Mysłowicach wjechać na Autostradę A4 (E40)
  • Z Wrocławia i Rzeszowa: Autostrada A4 (E40), odcinek WrocławGliwice oraz Mysłowice – Kraków płatny
  • Z Tarnowa: Autostrada A4 (E40)
  • Z Zakopanego: Droga krajowa nr 7 (E77)

Transport[edytuj]

Komunikacja miejska[edytuj]

Kraków ma rozbudowaną sieć komunikacji miejskiej. W jej skład wchodzą linie autobusowe, tramwajowe oraz Krakowska Kolej Aglomeracyjna (Kraków Balice Aiport - Kraków Główny - Wieliczka Rynek Kopalnia) (rozkłady jazdy). Do pobliskich miejscowości można się dostać autobusami PKS.

Ceny biletów MPK [2]:

  • bilet jednoprzejazdowy normalny: 3,80 zł
  • bilet jednoprzejazdowy ulgowy: 1,90 zł
  • bilet godzinny: 5,00 zł
  • bilet godzinny ulgowy: 2,50 zł
  • bilet normalny dzienny 24h: 15,00 zł
  • bilet dwudniowy (48h) 24,00 zł
  • bilet trzydniowy (72h) 36,00 zł

Większość autobusów i wszystkie tramwaje posiadają automat biletowy w środku pojazdu. Starsze akceptują wyłącznie gótówkę (monety), nowsze również płatności kartą. Na kilku liniach autobusowych jeżdżą pojazdy wyposażone wyłącznie w automaty akceptujące karty płatnicze. Poza pojazdami automaty biletowe znajdują się na wielu większych przystankach (m.in. w okolicach dworca kolejowego).

Przewóz bagażu jest darmowy.

Po wschodniej stronie dworca kolejowego Kraków Główny znajduje się dworzec autobusów PKS.

Taksówki[edytuj]

  • iCar [3] tel. 12 653 5555 lub 12 888 0000, dostępna również aplikacja mobilna
  • Radio Taxi Barbakan [4] tel. 196-61
  • Radio Taxi Wawel [5] tel. 1-9666
  • Radio Taxi Dwójki [6] tel.196 22
  • W mieście działa Uber

Samochód[edytuj]

Wypożyczalnie samochodów znajdują się m.in. na lotnisku w Balicach.

Atrakcje[edytuj]

Zamek Królewski

Kraków jest ważnym ośrodkiem kulturalnym i turystycznym. Zabytkowe Stare Miasto i Kazimierz w 1978 roku zostały wpisane na pierwszą listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. W roku 2000 Kraków otrzymał tytuł Europejskiej stolicy Kultury. W 2008 r. odwiedziło go blisko 7,5 miliona turystów, w tym ponad 2 miliony cudzoziemców.

Rynek i okolice[edytuj]

  • Zamek Królewski na WaweluWawel to malownicze krakowskie wzgórze, położone 25 m nad lustrem wód Wisły. Znajdujące się na nim zabytkowe obiekty (katedra, zamek królów polskich, zabudowania obronne) uchodzą za jedne z najważniejszych polskich zabytków. Przepiękne położenie podkreśla ich niepowtarzalność, a widoki z wysokich murów, niegdyś przystosowanych do obrony przed atakami nieprzyjaznych wrogów do dziś zapierają dech w piersiach turystów. Według historycznych zapisków w przeszłości rezydencja ta należała do najsławniejszych królów Polski. Najstarsze zabudowania powstały w XI w., jeszcze za panowania Bolesława Chrobrego. Współczesny renesansowy styl budowli zaistniał natomiast już za panowania innego władcy, Zygmunta Starego. Wokół Wawelu, tuż przed wejściem do Zamku Królewskiego znajduje się tajemniczy, obszerny i przyciągający uwagę turystów dziedziniec. Wgłębiając się w te dotknięte duchem czasu wnętrza z pewnością możemy poczuć na własnej skórze oddech przeszłości. Odwiedzając to historyczne miejsce docenimy nie tylko jego wyjątkowość, ale i mieszczące się tutaj cenne zabytki. Wnętrza zamku zdobią kosztowne tkaniny oraz bajeczne malowidła przedstawiające historie człowieczeństwa począwszy od czasów prehistorycznych. Jednym z największych wielbicieli i koneserów cennych przedmiotów był niewątpliwie Zygmunt August, który to sprowadził do Polski ok. 35 arrasów ozdabiających pałac.
Katedra wawelska
  • Katedra Wawelska – to symbol chwały i miejsce spoczynku królów polskich oraz wybitnych, cenionych w świecie artystycznym poetów. Trójnawowa bazylika z transeptem oraz dwoma wieżami: Zegarową i Zygmuntowską. Jest ona jedną z najstarszych budowli Wawelu. Tajemniczy półmrok panujący we wnętrzu budowli dodaje jej uroku i magii. Ściany przyozdobione są szczątkami prehistorycznych zwierząt, które mają na celu ochronę Wawelu przed złem. Niegdyś wierzono, iż gdy na ziemię spadnie część z rozwieszonych na ścianach kości, wówczas należy spodziewać się niebezpieczeństwa związanego z Wawelem. W tak specyficznym miejscu, nierzadko odprawiane są także uroczystości zaślubin. Katedra to miejsce również licznych zabytków, na uwagę zasługuje m.in. renesansowa kaplica Zygmuntowska. Gra świateł, cieni oraz kolorów wywiera ogromne wrażenie na turystach. To właśnie z tego miejsca najważniejszym uroczystościom w Krakowie towarzyszy dźwięk dzwonu Zygmunt, który po raz pierwszy zabrzmiał 13 lipca 1521 roku.
Wieża Ratuszowa i Sukiennice na Rynku Głównym
  • Rynek Główny i Wieża Ratuszowa – Rynek w Krakowie postrzegany jest jako jeden z największych i najładniejszych rynków w całej Europie. Jest to wyjątkowe miejsce, które brało udział w wielu historycznych wydarzeniach. Niezmiennymi od lat symbolami Krakowa, są Kościół Mariacki, renesansowe Sukiennice, Ratusz, pomnik Adama Mickiewicza, Kościół św. Wojciecha, klimatyczne kawiarenki oraz oczywiście oswojone gołębie. Na krakowskim Rynku odbywają się również obchody najważniejszych polskich świąt oraz imprez regionalnych, takich jak: wystawy szopek bożonarodzeniowych, Lajkonik, juwenalia, a także wiele innych. Wysokość górującej na Rynkiem Wieży Ratuszowej wynosi 70 metrów i ma ona ok. pół metra odchylenia od pionu, co niewątpliwie jest jej cechą charakterystyczną. Wieża zbudowana jest z cegły i ozdobiona barokowym hełmem. W jej wnętrzach znajduje się Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, a w podziemiach słynących niegdyś z sali tortur oraz więzienia zlokalizowana jest ówcześnie przytulna kawiarnia.
  • Sukiennice – renesansowy pasaż handlowy znajdujący się na środku Rynku Głównego. Pierwsze kramy, które zajmowały się handlem suknem, powstały w tym miejscu w 2. połowie XIII wieku. W wiekach późniejszych Sukiennice ulegały licznym przebudowom. Najważniejsza przebudowa w stylu renesansowym miała miejsce w latach 1556-1559 po pożarze z roku 1555. Ostatnia przebudowa została dokonana w latach 1875-1879. Obecnie Sukiennice to liczne kramy z biżuterią, wyrobami z bursztynu, rękodziełem, tradycyjnymi strojami krakowskimi, pamiątkami oraz lampami ze szkła witrażowego. Do ważnych krakowskich „instytucji” należy historyczna kawiarnia Noworolskiego. Nad kramami znajdują się herby polskich miast oraz cechów rzemieślniczych. Na I piętrze znajduje się Galeria Sztuki Polskiej XIX w. (oddział Muzeum Narodowego).
Kościół Mariacki
  • Kościół Mariacki – jest trzynawową bazyliką na planie prostokąta i jednym z najważniejszych symboli Krakowa i głównym jego zabytkiem w stylu gotyckim. Budowla znajduje się przy północno-wschodnim rogu rynku krakowskiego, nieopodal ulicy Floriańskiej. Kościół Mariacki ozdobiony jest dwiema wieżyczkami o różnej wysokości. Z wyższej co godzinę rozbrzmiewa słynny Hejnał Mariacki. Kościół powstał w latach 1290-1300. Jego wnętrze ogarnięte półmrokiem wypełnione jest przebogatymi barokowymi dziełami sztuki. Najznakomitszym dziełem znajdującym się w Bazylice Mariackiej jest Ołtarz Mariacki, wykonany w ciągu 12 lat przez mistrza Wita Stwosza – jest to równocześnie jeden z cenniejszych drewnianych ołtarzy z okresu gotyku. Wykonany z drzewa lipowego, które następnie zostało polichromowane. Jest wspaniałym pentaptykiem, z 2 skrzydłami ruchomymi i 2 nieruchomymi. Znajduje się w nim ok. 200 figur, a największe z nich mierzą ok. 3 metrów wysokości. Figury te przedstawiają sceny cyklu maryjnego. Prezbiterium okryte jest sklepieniem gwieździstym z charakterystycznymi strzelistymi oknami. Cenne są także stalle z XVI wieku i 120 witraży z XIV wieku. Ciekawostką jest to, że w bazylice za młodu swe kazania wygłaszał późniejszy papież Jan Paweł II.
Krakowski Barbakan
  • Barbakan – wzniesiony został w latach 1498–1499 jako obrona przed groźbą najazdu wołosko-tureckiego i jest jedyną tak dobrze zachowaną budowlą tego typu w Europie. Ze względu na swój kształt zabytek ten zwany jest również rondlem. Jego średnica wynosi 24 m, a okalające go mury mają 3 m grubości! Barbakan to budowla obronna z siedmioma wieżyczkami, która na 4 poziomach ma ulokowanych 130 strzelnic. Niegdyś obiekt otoczony był 24-metrową fosą i łączył się z murami Bramy Floriańskiej. Dzisiejszy Barbakan daje turystom poczuć moc średniowiecznego polskiego oręża. Atmosfera zabytku sprzyja organizowanym tu koncertom i przedstawieniom, nic dziwnego zatem że codziennie przybywają tu rzesze turystów z całego świata. Dodatkową atrakcją są wystawy malarskie rozmieszczone wzdłuż murów obronnych. Zabytek ten znajduje się zaledwie kilka minut spacerem od Rynku Głównego, należy iść ulicą Floriańską.
  • Collegium Maius – jest to najstarsza budowla Akademii Krakowskiej założonej w XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego, później nazwę tą zmieniono na Uniwersytet Jagielloński. Budynek zbudowany jest w stylu gotyckim i obecnie jest siedzibą Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Znajdują się tutaj słynne zbiory muzealne, m.in. przyrządy astronomiczne, najstarszy globus z zarysowanym konturem Ameryki oraz obrazy Matejki i Malczewskiego.
  • Planty – powstały w XIX wieku na terenach pozostałych murów obronnych. Uchodzą one za najbardziej znany zielony zakątek na terenie miasta. Na plantach znajdują się rozmaite gatunki drzew, kwiatów oraz krzewów, które nie tylko nadają im pięknego wyglądu, ale także cieszą oko wielu spacerowiczów.
  • Brama Floriańska – powstała ok. 1300 r., pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1307 r. Ufortyfikowanie tego odcinka murów miejskich było szczególnie ważne, gdyż umocnienia strzegły dwóch traktów: biegnącego na północ szlaku w kierunku Miechowa i wschodniego, odchodzącego od miasta w stronę Mogiły i Sandomierza. Brama Floriańska ma 34,5 m wysokości i jest niezwykle fotogeniczna, nic więc dziwnego, że od dawna zajmuje jedno z pierwszych miejsc na liście pocztówkowych przebojów. Również chętnie fotografują się przy niej turyści.

Kazimierz[edytuj]

Ulica Szeroka na Kazimierzu

Jest to idealna dzielnica zarówno do dziennych spacerów, jak i nocnych szaleństw. Znany jest przede wszystkim z tego, że przed wojną był dzielnicą żydowską. Wyznawcy judaizmu osiedlili się tam jeszcze w XV wieku i przetrwali pięć stuleci, zostawiając spuściznę na skalę europejską, która przede wszystkim odcisnęła się w architekturze dzielnicy. Kazimierz to również historia chrześcijaństwa. To tu na Skałce, gdy jeszcze miasto nie było lokowane, miał zginąć święty Stanisław, tutaj również jego założyciel Kazimierz Wielki zbudował dwa wielkie gotyckie kościoły: Bożego Ciała i św. Katarzyny. Te dwie przyczyny spowodowały, że przez Kazimierz przebiegają dwie krakowskie trasy turystyczne: zabytków żydowskich i św. Stanisława. W dzielnicy znajduje się również wiele interesujących restauracji, klubów oraz lokali, gdzie koncentruje się życie artystyczne Krakowa.

Pozostałe[edytuj]

Kopiec Kościuszki
  • Kopiec Kościuszki [7] – położony na zachód od centrum miasta, został usypany w latach 1820-1823. W latach 1850–1854 władze austriackie otoczyły podstawę kopca pierścieniem fortyfikacji. Obecnie w odrestaurowanej części poaustriackiego fortu znajduje się hotel oraz siedziba radia RMF FM. Przy kopcu działa wystawa poświęcona Tadeuszowi Kościuszce i historii kopca oraz wystawa figur woskowych poświęcona polskim bohaterom narodowym i wybitnym Polakom. Ze szczytu kopca można podziwiać rozległą panoramę Krakowa i okolic. Dojechać można autobusem liniowym nr 100. Bilet wstępu kosztuje 7 zł (ulgowy 5 zł).
  • Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach – kult Miłosierdzia Bożego, relikwie św. siostry Faustyny i cudownego Obrazu Pana Jezusa Miłosiernego sprawia, że coraz więcej pielgrzymów i turystów odwiedza co roku to miejsce. Tereny zielone powstałe po dawnych „Białych morzach” sprawiają że turyści i mieszkańcy Krakowa chętnie tutaj odpoczywają, zwiedzając stare zabudowania Sanktuarium i Nową Bazylikę z licznymi kaplicami w podziemiach. W bezpośrednim sąsiedztwie Sanktuarium Bożego Miłosierdzia znajduje się Sanktuarium bł. Jana Pawła II i Centrum bł. Jana Pawła II „Nie lękajcie się”.

Muzea i galerie[edytuj]

  • Muzeum Narodowe
  • Muzeum na Wawelu
  • Muzeum Historyczne Miasta Krakowa
    • Pałac pod Krzysztofory – siedziba główna
    • Dom pod Krzyżem – „Dzieje teatru krakowskiego”
    • Stara Synagoga – „Dzieje i kultura Żydów krakowskich”
    • Fabryka Emalia Oskara Schindlera – Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Muzeum Sztuki Współczesnej
    • Apteka Pod Orłem
    • Oddział „Ulica Pomorska” – Dom Śląski, wystawa pt. „Dzieje Krakowa w latach 1939-1956”
    • Celestat – „Dzieje Krakowskiego Bractwa Kurkowego”
    • Kamienica Hipolitów – „Dom Mieszczański”
    • Zwierzyniecki Salon Artystyczny
    • Wieża Ratuszowa
    • Barbakan
    • Dzieje Nowej Huty
    • Trasa turystyczna Mury Obronne
  • Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego
  • Muzeum Katedralne
  • Muzeum Polskiej Akademii Nauk
  • Muzeum Lotnictwa Polskiego

Dzielnice miasta[edytuj]

Dzielnice Krakowa

Dzielnica I – Stare Miasto[edytuj]

Stare Miasto jest jedną z najpiękniejszych dzielnic, wartą zobaczenia.

  • Można stąd dojść do: Kazimierza, Kleparza.
  • Stare Miasto to historyczna dzielnica Krakowa; wiele restauracji, klubów, pubów, barów, zachęca do zwiedzenia wspaniałych, urokliwych zabytków. Największą atrakcją kulturalną jest kino „Ars” (ulica św. Tomasza).

Dzielnica II – Grzegórzki[edytuj]

Główną atrakcją Grzegórzek, położonych na wschód od Starego Miasta jest Opera Krakowska (przy ul. Lubicz). Z okolic Rynku Głównego (przystanek Poczta Główna) kursują tramwaje 10 i 52 (trzeba wysiąść przy rondzie Mogilskim, kier. Pleszów/Osiedle Piastów).

Dzielnica III – Prądnik Czerwony[edytuj]

Dzielnica IV – Prądnik Biały[edytuj]

Dzielnica V – Krowodrza[edytuj]

Dzielnica VI – Bronowice[edytuj]

Bronowice to spokojna dzielnica z ciekawą historią – bowiem to właśnie tu odbyło się słynne wesele, znane potem z przedstawienia teatralnego i filmu (pt. „Wesele”, co ciekawe, taką nazwę nosi też przystanek niedaleko Rydlówki). Można zwiedzić również „Rydlówkę” – dworek Tetmajerów, w którym teraz mieści się to muzeum. W listopadzie odbywa się tam impreza z okazji rocznicy wydarzeń ze sztuki. Można dojechać z centrum (przystanek Teatr Bagatela) tramwajami 4, 8, 24 oraz 13 i 14 (dwa ostatnie kończą trasę wcześniej, na początku Bronowic; przystanek Bronowice – inne mają pętlę w Bronowicach Małych, pod koniec dzielnicy).

Dzielnica VII – Zwierzyniec[edytuj]

Dzielnica VIII – Dębniki[edytuj]

Dzielnica IX – Łagiewniki[edytuj]

Łagiewniki są położone w południowej części Krakowa. Są one znane na całą Polskę z sanktuarium Bożego Miłosierdzia. Znajduje się tam grób św. s. Faustyny Kowalskiej. Z Rynku można dojechać tramwajem nr 8 (kierunek Borek Fałęcki, wsiadamy na przystanku Plac Wszystkich Świętych), a z dworca kolejowego i spod Galerii Krakowskiej (wsiadamy na przystanku Dworzec Główny) linią nr 10 (kierunek Borek Fałęcki). We wszystkich przypadkach dojazdu do sanktuarium trzeba wysiąść z tramwaju na przystanku „Sanktuarium Bożego Miłosierdzia” i przejść jeszcze około 400 m.

Dzielnica X – Swoszowice[edytuj]

Dzielnica XI – Podgórze Duchackie[edytuj]

Dzielnica XII – Bieżanów-Prokocim[edytuj]

Dzielnica XIII – Podgórze[edytuj]

Dzielnica XIV – Czyżyny[edytuj]

Dzielnica XV – Mistrzejowice[edytuj]

Dzielnica XVI – Bieńczyce[edytuj]

Dzielnica XVII – Wzgórza Krzesławickie[edytuj]

Dzielnica XVIII – Nowa Huta[edytuj]

Nowa Huta jest wschodnią dzielnicą Krakowa. Z zabytków warto obejrzeć kombinat metalurgiczny (z centrum dojazd tramwajem nr 4) i Kopiec Wandy (dojazd tramwajem nr 10). Można także przejechać się z kombinatu do walcowni (tramwaj 22)Oraz kościół Arka Pana na ul.Obrońców krzyża.

Rozrywka[edytuj]

Wydarzenia[edytuj]

Zakupy[edytuj]

Centra handlowe[edytuj]

  • Bonarka City Center – www, ul. Kamieńskiego 11, parking bezpłatny
  • Galeria Krakowska – www, ul. Pawia 5, parking płatny (2 PLN – 2 godziny, każda następna – 4 PLN)
  • Galeria Bronowice
  • Krokus
  • Park Handlowy Zakopianka– www
  • Galeria Kazimierz
  • Centrum Handlowe M1
  • Kraków Plaza
  • Centrum Handlowe Czyżyny

Gastronomia[edytuj]

Restauracje[edytuj]

  • Restauracja Bałkanica [8] Stare Miasto; Czysta 3. Jest jedyną restauracją bałkańską w Krakowie, stolik najlepiej zarezerwować, ma bardzo dużo gości.
  • Restauracja Monarchia [9], Kazimierz, Józefa 6, tel. 0 12 430-60-13
  • Restauracja Gościniec Pod Zamkiem [10], ul. Stradomska 11; tel. 012 292 22 12, 012 292 22 10. Tradycyjne dania kuchni polskiej. Organizacja przyjęć okolicznościowych, bankietów i spotkań biznesowych.
  • Restauracja Palermo [11], ul. Torfowa 3; tel.12 26-27-100.

Bary[edytuj]

Bar mleczny KRAKUS ul. Limanowskiego 16 tel. 12 656 68 83 Tradycyjna kuchnia polska.

Puby[edytuj]

Kawiarnie[edytuj]

Coctail KAMA ul. Jagiellońska 8 (róg Szewskiej i Jagiellońskiej) tel. 12 421 97 08 Desery lodowe. Ciasta i torty. Kawa i herbata.

Noclegi[edytuj]

Motele[edytuj]

Hotele[edytuj]

Apartamenty[edytuj]

Hostele[edytuj]

Bazy noclegowe[edytuj]

Konsulaty[edytuj]

  • Konsulat Stanów Zjednoczonych

W okolicy[edytuj]

Trasy przez Kraków
WrocławKatowice  W A4 E  TarnówRzeszów
KielceJędrzejów  N 7 S  MyśleniceRabka-Zdrój
OświęcimSkawina  W 44  
  75 E  NiepołomiceBochnia
BytomKatowice  W 79 E  SandomierzWarszawa
Dąbrowa GórniczaOlkusz  W 94 E  WieliczkaBochnia
  776 NE  KocmyrzówProszowice
AlwerniaKryspinów  W 780  
WolbromSkała  NW 794  




Na niniejszej stronie wykorzystano treści ze strony: Kraków opublikowanej w portalu Wikitravel; autorzy: w historii edycji; prawa autorskie: na licencji CC-BY-SA 1.0
Geographical Coordinates