Przejdź do zawartości

Olkusz

Pobierz GPX plik
Z Wikipodróży
Olkusz

Olkusz
Bazylika św. Andrzeja Apostoła
Herb
Informacje
Państwo Polska
Region Małopolska
Powierzchnia 25,65 km²
Wysokość 360–370 m n.p.m. m n.p.m.
Ludność 33 462
Nr kierunkowy +48 32
Kod pocztowy 32-300
Strona internetowa

Olkusz – miasto w województwie małopolskim, siedziba powiatu olkuskiego i gminy miejsko-wiejskiej Olkusz. Leży na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, na Wyżynie Olkuskiej, między Krakowem, Katowicami, Sławkowem, Wolbromiem i Trzebinią.

Olkusz jest historycznym miastem górniczym, związanym z wydobyciem rud srebra, ołowiu i cynku. Bywa nazywany Srebrnym Miastem. Dla turysty najważniejsze są: rynek, bazylika św. Andrzeja Apostoła, Podziemny Olkusz, Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich, muzea, pozostałości murów miejskich, Kopiec Kościuszki oraz pobliskie atrakcje Jury: Rabsztyn, Pustynia Błędowska, Pazurek i Ojcowski Park Narodowy.

Charakterystyka

[edytuj]
Rynek w Olkuszu
Bazylika św. Andrzeja Apostoła
Stacja kolejowa Olkusz

Położenie

[edytuj]

Miasto leży w historycznej Małopolsce, w dawnej ziemi krakowskiej, na zachodnim skraju województwa małopolskiego. Jest położone przy drodze krajowej nr 94, w połowie drogi między Katowicami i Krakowem, oraz przy linii kolejowej łączącej Katowice, Kraków, Kielce, Wolbrom i Sędziszów.

Olkusz jest dobrym punktem wypadowym do północno-zachodniej Małopolski i na Jurę Krakowsko-Częstochowską. W krótkim czasie można stąd dotrzeć do Rabsztyna, Pustyni Błędowskiej, Klucz, Bukowna, Sławkowa, Ojcowa i Ojcowskiego Parku Narodowego.

Historia i charakter miasta

[edytuj]

Olkusz rozwinął się jako ośrodek górnictwa i hutnictwa rud ołowiu oraz srebra. W późnym średniowieczu i w epoce nowożytnej należał do najważniejszych miast górniczych Królestwa Polskiego. O dawnej świetności przypominają dziś rynek, bazylika, relikty ratusza, mury miejskie, muzealne ekspozycje i Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich.

Na zwiedzenie rynku, Podziemnego Olkusza, bazyliki, Dworku Machnickich, muzeów i Srebrnego Szlaku Gwarków warto przeznaczyć co najmniej pół dnia. Z Rabsztynem, Pustynią Błędowską i rezerwatem Pazurek najlepiej zaplanować cały dzień albo weekend.

Dojazd

[edytuj]

Samolotem

[edytuj]

Najbliższe duże lotniska to:

  • Kraków Airport w Balicach – najwygodniejszy dla lotów krajowych i międzynarodowych z kierunku południowo-wschodniego;
  • Katowice Airport w Pyrzowicach – wygodny dla podróży z północnej części województwa śląskiego i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Z obu lotnisk do Olkusza najprościej dojechać samochodem albo transportem publicznym z przesiadką w Krakowie, Katowicach, Sławkowie, Dąbrowie Górniczej lub Trzebini.

Koleją

[edytuj]

1 Stacja kolejowa Olkusz leży na południowo-wschodnim skraju centrum. Zatrzymują się tu pociągi regionalne i wybrane połączenia dalekobieżne. Bezpośrednie lub wygodne połączenia istnieją m.in. z Katowicami, Krakowem, Kielcami, Wolbromiem, Kozłowem i Sędziszowem.

Przydatne rozkłady:

Ze stacji do rynku jest około 2 km. Można dojść pieszo, podjechać autobusem ZKGKM albo skorzystać z taksówki.

Samochodem

[edytuj]

Olkusz leży przy drodze krajowej nr 94, między Katowicami a Krakowem. Przez miasto i okolice przebiegają też ważne drogi lokalne w stronę Wolbromia, Klucz, Bukowna, Sławkowa, Trzebini i Ojcowa.

W pobliżu miasta przebiega autostrada A4, dostępna przez węzły w rejonie Krakowa, Trzebini, Chrzanowa i Jaworzna.

Orientacyjne odległości:

W centrum parkowanie jest możliwe przy ulicach i na parkingach miejskich. Przy zwiedzaniu Podziemnego Olkusza można skorzystać z parkingów w rejonie rynku i ul. Mickiewicza. W sezonie turystycznym większy ruch występuje na drogach do Rabsztyna, Klucz, Pustyni Błędowskiej i Ojcowa.

Autobusem

[edytuj]

Transport lokalny organizuje ZKG „Komunikacja Międzygminna” w Olkuszu. Sieć łączy Olkusz m.in. z gminami Klucze, Bolesław, Bukowno, Wolbrom i okolicznymi miejscowościami.

Przydatne linki:

Dla turysty przydatne są szczególnie kursy z Olkusza do Rabsztyna, Klucz, Bukowna, Bolesławia i Wolbromia. Przed wyjazdem poza miasto warto sprawdzić ostatnie kursy powrotne, bo w weekendy i wieczorem oferta jest ograniczona.

Rowerem

[edytuj]

Olkusz jest dobrym celem i punktem startowym wycieczek rowerowych po Wyżynie Olkuskiej, Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, Pustyni Błędowskiej i Dolinie Białej Przemszy. Rowerem można planować przejazdy do Rabsztyna, Klucz, Pustyni Błędowskiej, Bukowna, Sławkowa, Bolesławia, Wolbromia i Ojcowa.

Teren jest pagórkowaty, a część tras prowadzi drogami lokalnymi, szutrami i odcinkami leśnymi. Najbardziej uniwersalny będzie rower trekkingowy, gravelowy lub górski. Na rowerze szosowym trzeba dokładniej dobierać trasę.

Komunikacja

[edytuj]

Centrum Olkusza, rynek, bazylika, Podziemny Olkusz, Dworek Machnickich, muzea i Kopiec Kościuszki są osiągalne pieszo. Do Rabsztyna, Pustyni Błędowskiej, rezerwatu Pazurek, Bukowna, Klucz i dalszych części gminy najlepiej dojechać autobusem ZKGKM, rowerem albo samochodem.

Przy zwiedzaniu dobrze podzielić miasto i okolice na obszary:

  • stare miasto – rynek, bazylika, Podziemny Olkusz, mury miejskie, muzea;
  • okolice Szpitalnej i Dworku Machnickich – Muzeum Afrykanistyczne, Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego, BWA, Kopiec Kościuszki;
  • Rabsztyn – zamek, Chata Kocjana, jurajskie krajobrazy;
  • Klucze i Pustynia Błędowska – punkt widokowy, piaski, trasy piesze i rowerowe;
  • Pazurek – rezerwat przyrody i leśne trasy spacerowe.

Warto zobaczyć

[edytuj]

Stare miasto i Podziemny Olkusz

[edytuj]
Bazylika św. Andrzeja widziana z rynku
  • 1 Rynek w Olkuszu, Rynek (centrum miasta). Historyczne centrum miasta. Wokół rynku znajdują się bazylika, Podziemny Olkusz, Muzeum Regionalne PTTK, restauracje i punkty informacji turystycznej.
  • 2 Podziemny Olkusz, Rynek 4 (w dawnym starostwie i pod rynkiem), ☎ +48 32 706 52 18; +48 32 706 52 26; +48 32 706 56 37, e-mail: kontakt@podziemnyolkusz.pl. Nowoczesna, multimedialna ekspozycja w piwnicach dawnego ratusza i dawnego Kwartału Królewskiego. Prezentuje historię górniczego Olkusza, wydobycie srebra i ołowiu, olkuską mennicę, dawne kopalnie oraz życie miasta w czasach największej świetności.
  • 4 Mury miejskie z basztą, okolice ul. Basztowej i starego miasta (spacer od rynku). Zachowane fragmenty dawnych obwarowań miejskich. Przypominają o znaczeniu Olkusza jako średniowiecznego miasta górniczego.
  • 5 Muzeum Regionalne PTTK w Olkuszu, Rynek 20, ☎ +48 32 643 42 27, e-mail: info@pttk.olkusz.pl. Lokalne muzeum regionalne prowadzone przez PTTK, prezentujące historię miasta, regionu, górnictwa i tradycji olkuskich.
  • 6 Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich, stare miasto (początek w rejonie rynku). Ścieżka edukacyjno-historyczna po olkuskiej starówce. W 18 miejscach ustawiono figury gwarków z tablicami i kodami QR, a w chodniku umieszczono repliki trojaków olkuskich. Trasa dobrze nadaje się na rodzinny spacer po centrum.

Muzea i kultura

[edytuj]
Dworek Machnickich
  • 7 Dworek Machnickich, Szpitalna 32 (kilka minut pieszo od rynku), ☎ +48 32 494 39 66, e-mail: muzea@mok.olkusz.pl. Zabytkowy dworek mieszczący m.in. Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego, Muzeum Afrykanistyczne i kolekcje związane z kulturą oraz sztuką.
  • 8 Muzeum Afrykanistyczne im. dr. Bogdana Szczygła i Bożeny Szczygieł-Gruszyńskiej, Szpitalna 32, ☎ +48 32 494 39 66, e-mail: muzea@mok.olkusz.pl. Muzeum prezentujące zbiory afrykanistyczne, pamiątki podróżnicze oraz kolekcję sztuki i malarstwa Czarnej Afryki.
  • 9 Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego, Szpitalna 32, ☎ +48 32 494 39 66, e-mail: muzea@mok.olkusz.pl. Muzeum poświęcone Władysławowi Wołkowskiemu, twórcy prac z wikliny, mebli i form użytkowych.
  • 10 Kolekcja Minerałów Ziemi Olkuskiej i Skamieniałości Jury Krakowsko-Częstochowskiej, Szpitalna 32, ☎ +48 32 494 39 66, e-mail: muzea@mok.olkusz.pl. Kolekcja przydatna dla osób zainteresowanych geologią, górnictwem, skamieniałościami i minerałami regionu olkuskiego.
  • 11 Muzeum Pożarnictwa Ziemi Olkuskiej, Floriańska 8, ☎ +48 781 054 552, e-mail: osp.ksrg.olkusz@gmail.com. Muzeum prezentujące historię lokalnego pożarnictwa, sprzęt strażacki i pamiątki związane z ochotniczą strażą pożarną.
  • 12 Biuro Wystaw Artystycznych w Olkuszu, Szpitalna 34, ☎ +48 32 754 34 47; +48 660 404 840, e-mail: galeriaolkusz@op.pl. Galeria sztuki współczesnej, organizująca wystawy, spotkania i działania edukacyjne.

Miejsca pamięci i punkty widokowe

[edytuj]
  • 13 Kopiec Kościuszki, okolice ul. 29 Listopada (spacer z centrum lub dojazd lokalny). Kopiec usypany dla upamiętnienia Tadeusza Kościuszki. Miejsce krótkiego spaceru i lokalny punkt orientacyjny.
  • Olkuskie nekropolie, różne lokalizacje w mieście Olkusz ma kilka historycznych cmentarzy, w tym nekropolie związane z różnymi okresami historii miasta. Warto zachować ciszę i szacunek dla miejsca.

Rabsztyn i okolice Olkusza

[edytuj]
Zamek w Rabsztynie
Pustynia Błędowska
  • 14 Zamek Rabsztyn, Rabsztyn (ok. 5 km od centrum Olkusza; dojazd autobusem, rowerem lub samochodem), ☎ +48 32 706 52 31, e-mail: rabsztyn@mok.olkusz.pl. Zrekonstruowane ruiny zamku na Szlaku Orlich Gniazd, z wieżą widokową i panoramą okolic. Jeden z najważniejszych celów wycieczek z Olkusza.
  • Chata Kocjana, Rabsztyn (w pobliżu zamku Rabsztyn), ☎ +48 32 494 39 66, e-mail: muzea@mok.olkusz.pl. Obiekt muzealny związany z Antonim Kocjanem, konstruktorem lotniczym i uczestnikiem konspiracji. Warto połączyć z wizytą na zamku.
  • Pustynia Błędowska, okolice Klucz, Chechła i Błędowa (ok. 6–10 km od Olkusza, zależnie od wybranego punktu widokowego). Najbardziej znany obszar piaszczysty w Polsce, na pograniczu gmin Klucze, Dąbrowa Górnicza i Bolesław. Z Olkusza najłatwiej dotrzeć do punktów widokowych w rejonie Klucz i Chechła.
  • Rezerwat przyrody Pazurek, okolice Pazurka (na północny zachód od Olkusza; dojazd samochodem, rowerem lub lokalnie autobusem i pieszo). Rezerwat chroniący jurajskie buczyny, skałki wapienne i przyrodę Wyżyny Olkuskiej. Dobry cel krótkiej wycieczki pieszej poza miastem.

Aktywnie

[edytuj]
  • Spacer po rynku, Podziemnym Olkuszu, bazylice i Srebrnym Szlaku Gwarków.
  • Wycieczka do zamku Rabsztyn i Chaty Kocjana.
  • Przejazd rowerem z Olkusza do Rabsztyna, Klucz i Pustyni Błędowskiej.
  • Spacer po rezerwacie Pazurek.
  • Zwiedzanie muzeów przy ul. Szpitalnej i BWA.
  • Questy i gry miejskie po olkuskim starym mieście.
  • Wycieczka do Ojcowa i Ojcowskiego Parku Narodowego.
  • Wypoczynek w Ośrodku Sportowo-Wypoczynkowym „Czarna Góra”.
  • Spacer na Kopiec Kościuszki.

Szlaki

[edytuj]

Przez Olkusz i okolice przebiegają szlaki piesze, rowerowe i tematyczne związane z Jurą Krakowsko-Częstochowską oraz historią górnictwa.

  • Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich – miejska trasa po starówce z figurami gwarków.
  • Szlak Orlich Gniazd – najważniejszy jurajski szlak pieszy, dostępny z Olkusza przez Rabsztyn i okolice.
  • Szlak Warowni Jurajskich – trasa łącząca jurajskie zamki i strażnice.
  • Trasy do Rabsztyna, Klucz i Pustyni Błędowskiej – dobre na piesze i rowerowe wycieczki jednodniowe.
  • Questy miejskie – materiały można uzyskać w Punkcie Informacji Turystycznej lub pobrać ze strony miasta.

Zakupy

[edytuj]

W mieście działają sklepy spożywcze, dyskonty i punkty usługowe. Najwięcej sklepów znajduje się w centrum, przy al. 1000-lecia, ul. Króla Kazimierza Wielkiego, ul. Rabsztyńskiej i w rejonie osiedli.

  • 1 Galeria Atrium, Rabsztyńska 2, . Centrum handlowe w rejonie centrum, z supermarketem i podstawowymi usługami.
  • 2 Sklepy w centrum Olkusza, Rynek, ul. Króla Kazimierza Wielkiego, al. 1000-lecia i okolice, . Zakupy codzienne, piekarnie, kawiarnie, apteki, sklepy spożywcze i punkty usługowe.

Gastronomia

[edytuj]

Oferta gastronomiczna skupia się w centrum, przy rynku, ul. Górniczej, ul. Augustiańskiej, al. 1000-lecia oraz przy drogach wylotowych. Przed przyjazdem specjalnie na posiłek warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia.

  • 1 Restauracja Batorówka, Rynek 20, ☎ +48 32 754 58 33. Restauracja przy rynku, dobra podczas zwiedzania starego miasta.
  • 2 Resto_gar, Rynek 1, ☎ +48 32 731 00 85. Lokal przy rynku; aktualne godziny najlepiej sprawdzić przed wizytą.
  • 3 Restauracja Victoria, Mickiewicza 18, ☎ +48 32 754 41 31. Restauracja hotelowa, praktyczna przy noclegu lub podróży samochodem.
  • 4 Bar mleczny, Górnicza 22, ☎ +48 609 887 500. Tani lokal z prostą kuchnią; godziny i działanie warto sprawdzić lokalnie.
  • 5 Lokale w centrum, Rynek, ul. Augustiańska, Górnicza, Króla Kazimierza Wielkiego i okolice, . Kawiarnie, pizzerie, kebaby, bary i małe restauracje w centrum miasta.

Noclegi

[edytuj]
  • 1 Hotel Victoria, Mickiewicza 18, ☎ +48 32 754 41 31; +48 32 645 55 00, e-mail: recepcja@victoria.olkusz.pl. Hotel w pobliżu centrum i DK94, z restauracją i parkingiem. Praktyczny dla podróżujących samochodem i zwiedzających Olkusz.
  • 2 Pokoje gościnne MOSiR Olkusz, Wiejska 1a, ☎ +48 32 649 44 90, e-mail: mosir@mosir.olkusz.pl. Proste noclegi przy obiektach sportowych MOSiR, blisko centrum i drogi krajowej nr 94.
  • 3 Szkolne Schronisko Młodzieżowe „Jura”, Legionów Polskich 3, ☎ +48 32 643 03 93, e-mail: rezerwacja@ssmjura.olkusz.pl; biuro@ssmjura.olkusz.pl. Budżetowy nocleg dla turystów indywidualnych i grup. W obiekcie dostępna jest kuchnia samoobsługowa i zaplecze rekreacyjne.
  • Kompleks Angela, Długa 2a, ☎ +48 32 643 10 02; +48 32 645 44 43. Obiekt z pokojami i restauracją, przydatny przy podróży samochodem.
  • Zajazd Pan Tadeusz, Kogutek 1A, ☎ +48 32 642 73 90; +48 600 298 483. Zajazd z pokojami i restauracją, położony przy trasie wyjazdowej.
  • Zajazd Rabsztyn, Rabsztyn 22, ☎ +48 509 153 011. Nocleg przydatny dla osób planujących zwiedzanie zamku Rabsztyn i piesze wycieczki po okolicy.

Wydarzenia

[edytuj]
  • Dni Olkusza – miejskie święto z koncertami i wydarzeniami plenerowymi.
  • Juromania – święto Jury Krakowsko-Częstochowskiej, z wydarzeniami m.in. w zamkach, na szlakach i w miejscowościach jurajskich.
  • Wydarzenia na zamku Rabsztyn – turnieje, inscenizacje, koncerty i wydarzenia historyczne.
  • Wystawy i spotkania BWA – wystawy sztuki współczesnej, spotkania i działania edukacyjne.
  • Wydarzenia MOK Olkusz – koncerty, spektakle, kino, warsztaty i wydarzenia miejskie.
  • Questy i gry miejskie – propozycje dla rodzin i grup zwiedzających Srebrny Szlak Gwarków.

Informacja turystyczna

[edytuj]
  • 1 Punkt Informacji Turystycznej Małopolskiego Systemu Informacji Turystycznej, Rynek 4, ☎ +48 32 642 19 26, e-mail: it.olkusz@msit.malopolska.pl.
  • 2 Urząd Miasta i Gminy w Olkuszu, Rynek 1, ☎ +48 32 626 01 00, e-mail: poczta@umig.olkusz.pl.
  • 3 Oddział PTTK w Olkuszu, Rynek 20, ☎ +48 32 643 42 27, e-mail: info@pttk.olkusz.pl.
  • 4 Podziemny Olkusz, Rynek 4, ☎ +48 32 706 52 18; +48 32 706 52 26; +48 32 706 56 37, e-mail: kontakt@podziemnyolkusz.pl.

Gdzie dalej

[edytuj]
  • Rabsztyn – zamek na Szlaku Orlich Gniazd, Chata Kocjana i jurajskie krajobrazy.
  • Pustynia Błędowska – największy znany obszar piaszczysty w Polsce, z punktami widokowymi w Kluczach i Chechle.
  • Klucze – punkt wypadowy na Pustynię Błędowską i do rezerwatu Pazurek.
  • Bukowno – lasy, Biała Przemsza i trasy rowerowe.
  • Sławków – rynek, Austeria, ruiny zamku biskupów krakowskich i dolina Białej Przemszy.
  • Trzebinia – zbiorniki wodne, Balaton i dojazd do autostrady A4.
  • Chrzanów – miasto powiatowe z rynkiem i muzeum regionalnym.
  • Jaworzno – Geosfera, parki i tereny rekreacyjne.
  • Dąbrowa Górnicza – Pogorie, Sztygarka, Kopalnia Ćwiczebna i Pustynia Błędowska od strony Błędowa.
  • Ojców – centrum Ojcowskiego Parku Narodowego.
  • Ojcowski Park Narodowy – Dolina Prądnika, zamki, jaskinie i skały wapienne.
  • Kraków – najważniejszy ośrodek turystyczny Małopolski.
  • Katowice – główny węzeł komunikacyjny i kulturalny Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
Źródło: „https://pl.wikivoyage.org/w/index.php?title=Olkusz&oldid=157513”