Serbia

Z Wikipodróży
Świat > Eurazja > Europa > Bałkany > Serbia
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Serbia
NoviBG Nov30 2005.jpg
Lokalizacja
Serbia in its region (claimed).svg
Flaga
Flag of Serbia.svg
Główne informacje
Stolica Belgrad
Ustrój polityczny republika
Waluta dinar serbski (RSD)
Powierzchnia 88 361
Liczba ludności 10 159 046
Język serbski
Religia prawosławie
Numer kierunkowy +381
Domena internetowa .rs
Strefa czasowa UTC +1 – zima
+2 – lato
Strefa czasowa UTC +1 – zima
+2 – lato

Serbia (serb. Република Србија – Republika Srbija, pol. oficjalnie Republika Serbska) – państwo w południowej Europie, w większości na Bałkanach ze stolicą w Belgradzie. Przeplatanka kulturowa dwóch światów – orientalnego i europejskiego, mieszanka kultury europejskiej i tureckiej, mająca również swoją własną, bogatą kulturę. Jest ona bardzo często krajem tranzytowym do Grecji i Bułgarii, ale docelowym już nie tak często...

Informacje[edytuj]

Serbia jest państwem dosyć wysoko rozwiniętym, 3,5 raza mniejszym od Polski. Mieszanka kultury bałkańskiej, serbskiej, tureckiej i węgierskiej oraz mała popularność sprawia że jest świetnym krajem na podróże. Często podróż po Bałkanach zaczyna się lub kończy właśnie na niej. Mimo że nie ma rewelacyjnej infrastruktury, gościnność Serbów, zdrowa kuchnia, atrakcyjne ceny i intrygująca kultura sprawiają, że warto to państwo odwiedzić.

Geografia[edytuj]

Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią na południu, Kosowem na południowym zachodzie oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. Najwyższym punktem jest Midżur w Starej Płaninie (2169 m n.p.m.) na granicy z Bułgarią. Generalnie północ kraju (Wojwodina) jest dość płaską niziną – na południe od Belgradu przechodzi w wyżynę, a następnie dość szybko w Góry Dynarskie, Prokletije, Starą Płaninę i Góry Wschodnioserbskie. Kraj nie ma dostępu do morza, ani dużych jezior.

Fauna i flora[edytuj]

W Serbii znajduje się kilka rezerwatów i parków narodowych. Roślinność jest dosyć różnorodna (dość podobna do polskiej), od zbóż na nizinach do górskich roślin w wyższych partiach gór. Wyjątkiem są parki narodowe. Serbska fauna na większości obszarów jest podobna do polskiej, ale w parkach narodowych występują niektóre rzadkie, endemiczne (występujące wyłącznie w danym kraju) gatunki ptaków (np. sęp płowy w rezerwacie Uvac) i ciekawe gatunki innych zwierząt.

Klimat[edytuj]

Klimat umiarkowany ciepły, na południu górski. Zima znacznie krótsza i mniej mroźna od polskiej (ale za to bardziej wilgotna), lato cieplejsze i dłuższe (średnio o jakieś 1,5 miesiąca). W górach klimat jest nieco bardziej surowy, można go porównać do polskiego „wyżynnego”, ale i tak dosyć ciepły (ma cechy klimatu podzwrotnikowego).

Historia[edytuj]

Wczesna Serbia[edytuj]

Stari Ras – pierwsza stolica Raszki

Korzenie Serbii sięgały VII wieku, kiedy to została założona dynastia Vlastimiroviciów. Jednak pierwsze państwo serbskie zostało założone w XI wieku i nosiło nazwę Duklja (Królestwo Serbii). Przetrwało do XII wieku. Później zostało odnowione; nosiło nazwę Raszka, było zależne od Turcji. Serbska kultura miała swój początek pod koniec XII wieku w klasztorze Chilandar (dzisiejsza Grecja). Tam też powstał pierwszy poważny ośrodek serbskiej kultury. W tym czasie żupan (późniejszy król) serbski Stefan Pierwszy Koronowany zwyciężył starszego brata, który władał księstwem Zeta (na terenie Czarnogóry) i wyznawał katolicyzm – to spowodowało, że Serbia jest prawosławnym krajem. Po Stefanie I Koronowanym rządziło 10 władców (każdy o imieniu Stefan) – w 1346 Stefan Duszan koronował się w Skopje (dzisiejsza Macedonia). Imperium wtedy przeżywało swój złoty wiek.

Panowanie tureckie[edytuj]

Imperium Stefana Duszana nie przetrwało długo, już po 43 latach (1389) na Kosowym Polu, zostało pokonane przez Turków. Północna jego część (Despotat Serbski) przetrwała do 1459 (upadła wtedy twierdza Smederevo). Od tej pory aż do 1804 roku Serbia była prowincją turecką.

Niepodległość[edytuj]

Dwa powstania serbskie (1804-1813 i 1815) zaowocowały powstaniem częściowo niezależnego od Turcji Królestwa Serbii, ale współczesna, prawdziwa Serbia powstała dopiero po 20 latach – w 1835 roku, kiedy została uchwalona konstytucja Księstwa Serbii. Jeszcze nieco ponad 30 lat wcześniej Serbia była pod kontrolą turecką, dopiero od 1815 stała się częściowo niezależna, ale prawdziwym państwem stała się właśnie wraz z uchwaleniem konstytucji. W 1876 Serbia wypowiedziała wojnę Imperium Osmańskiemu i zjednoczyła się z Bośnią oraz Czarnogórą, jednak już w 1878 roku Bośnia i Hercegowina została przyłączona do Austro-Węgier. W 1882 państwo zmieniło nazwę na Królestwo Serbii. W 1913 do Serbii zostało przyłączone Kosowo i część Macedonii.

I wojna światowa i dwudziestolecie międzywojenne[edytuj]

28 czerwca 1914 miało miejsce zabójstwo arcyksięcia austro-węgierskiego Franciszka Ferdynanda Habsburga w Sarajewie, dokonane przez Gawriło Principa z serbskiej organizacji terrorystycznej Czarna Ręka, co doprowadziło do wybuchu I wojny światowej. W czasie I wojny św. zginęło 28% całej populacji serbskiej. W latach międzywojennych Serbia i Czarnogóra była założycielem Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców (później Królestwo Jugosławii). W czasie II w. św. była państwem marionetkowym zależnym od hitlerowskich Niemiec, części jej obecnego terytorium okupowały też Węgry, Chorwacja, Bułgaria, Albania i Włochy.

Lata powojenne[edytuj]

W 1945 r. weszła w skład Jugosławii, a w 1946 autonomię uzyskało Kosowo. W czasie wojen domowych w Chorwacji i Bośni pozostała neutralna. W latach 1998-1999 miała miejsce wojna w Kosowie, która doprowadziła do blisko trzymiesięcznych bombardowań przez Pakt Północnoatlatycki. Od tego czasu w Kosowie stacjonują siły KFOR. W 2003 r. Jugosławia (na którą składały się już tylko Serbia, Kosowo i Czarnogóra) zmieniła nazwę na Serbia i Czarnogóra. Współczesna Serbia powstała 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Ostatnia zmiana granic Serbii miała miejsce w 2008 roku, kiedy Kosowo ogłosiło niepodległość.

Kultura i sztuka[edytuj]

Malowidła w Studenicy – Cerkiew Bożej Rodzicielki

Serbska kultura jest dość rozwinięta, przeplatają się w niej wpływy europejskie i azjatyckie, czego przykładem może być np. monastyr Studenica. Jednocześnie Serbia była dość mocno związana z Rzymem, gdyż średnio co piąty cesarz rzymski pochodził z tego obszaru. Przykładem wybitnego średniowiecznego malarstwa serbskiego są malowidła w monastyrach. Serbia może się także pochwalić swoją współczesną kulturą – Emir Kusturica jest wybitnym reżyserem filmowym, scenarzystą i muzykiem. Urodził się co prawda w Bośni, ale jest pochodzenia serbskiego. Kolejnym przykładem jest Marina Abramović, znana artystka współczesna, pochodząca z Serbii.

Polityka[edytuj]

Serbia jest republiką demokratyczną. Aż do 2000 r. rządził nią Slobodan Milošević, nacjonalista i komunista jeszcze z czasów jugosłowiańskich, toteż do 2000 roku władza miała charakter niemal autorytarny. W latach 2000-2004 władzę miała konserwatywna Demokratyczna Partia Serbii (prezydent Vojislav Koštunica), a w 2004-2012 socjaldemokratyczna Partia Demokratyczna (prez. Boris Tadić). Obecnie prezydentem Serbii jest Tomislav Nikolić z centroprawicowej Serbskiej Partii Postępowej. Kraj ubiega się o wejście do Unii Europejskiej, ale przeszkodą jest gospodarka kraju i problem Kosowa.

Społeczeństwo[edytuj]

Społeczeństwo Serbii składa się głównie z Serbów (ok. 80%). Dużą mniejszością są Albańczycy (ok. 10%). Pozostałe mniejszości to m.in.: Węgrzy, Cyganie, Słowacy, Rumuni, Czarnogórcy, Buniewcy, Macedończycy, Polacy. Kraj jest jednym z najbardziej zróżnicowanych demograficznie w Europie, mieszka w nim ok. 30 narodowości. Średnia wieku w Serbii wynosi 41,1 roku. Dominującą religią (wg spisu powszechnego z 2011 roku) jest prawosławie, katolicyzm, protestantyzm i islam stanowią o wiele mniejsze grupy. Ateiści i osoby, które nie umiały określić swojego wyznania stanowią ok. 5% mieszkańców Serbii.

Polonia[edytuj]

W serbskim społeczeństwie jest około 0,02% Polaków. Mieszkają oni głównie w Belgradzie (w większości są to kobiety). Serbska Polonia liczy ok. 1200 osób, ale nie ma statusu mniejszości narodowej.

Gospodarka[edytuj]

Za czasów jugosłowiańskich Serbia była najbardziej rozwiniętą republiką jugosłowiańską po Słowenii. Obecnie ważną gałęzią gospodarki jest rolnictwo, bowiem aż 70% powierzchni kraju to użytki rolne, najwięcej produkuje się kukurydzy, jęczmienia i warzyw. Na wyżynach dominuje sadownictwo (głównie śliwy), a w górach hodowla owiec i kóz. Ważny jest też przemysł (głównie metalurgiczny i maszynowy). Serbia posiada też duże złoża m.in. rud miedzi, cynku, chromu, ołowiu, molibdenu i manganu. Na terenie państwa znajdują się też niewielkie złoża ropy naftowej, gazu ziemnego i węgla kamiennego. Gospodarka ogólnie jest na średnim poziomie, odbiegającym w dół od unijnego.

Zwyczaje[edytuj]

  • Zakaz palenia nie jest przestrzegany (mimo że w wielu restauracjach wisi znak zakazu).
  • Serbowie są co do zasady życzliwi i gościnni dla podróżników, nie wypada odmawiać.
  • Nie należy fotografować różnych monastyrów (z wyjątkiem tych, w których jest zgoda).
  • Napiwki nie są wliczane do rachunku.
  • Kosowo i Albańczycy są pewnego rodzaju tematami tabu.

Przygotowania[edytuj]

Wizy[edytuj]

Dla obywateli Unii Europejskiej nie jest potrzebna wiza na pobyt turystyczny poniżej 90 dni. Dokumentem uprawniającym do wjazdu jest dowód osobisty bądź paszport. Jeśli jedziemy w celu innym niż turystyczny, nawet jeśli pobyt nie przekroczy 90 dni, musimy ubiegać się o wizę w Ambasadzie Serbii (Serbia nie wydaje wiz na granicach).

Wybór czasu podróży[edytuj]

Serbię można odwiedzać cały rok, ale najlepiej zrobić to w lipcu lub w sierpniu, pogoda jest wtedy zwykle najlepsza, dzień jest długi i zabytki są dłużej otwarte.

Wymiana waluty[edytuj]

Złotówka jest w Serbii walutą w zasadzie niewymienialną, należy zabrać z Polski euro/dolary amerykańskie (euro to lepszy pomysł, bo obowiązuje w Czarnogórze i Kosowie, warto też nim płacić na bramkach), te bez przeszkód można wymienić na dinary po dość dobrym kursie w każdej większej miejscowości.

Ubezpieczenia[edytuj]

Ze względu na to, że leczenie w Serbii dla cudzoziemców jest płatne, zalecane jest wykupienie polisy (od kosztów leczenia, NNW i na powrót do kraju). Wskazane jest także (w przypadku podróży samochodem) dodatkowe ubezpieczenie komunikacyjne (assistance i AC), nie obowiązuje Zielona Karta. Nie jest ono jednak konieczne.

Dojazd[edytuj]

Sieć drogowa w Serbii

Samochodem[edytuj]

Z Polski dojazd głównie przez Węgry. Należy być przygotowanym na długi czas oczekiwania na przejściach granicznych, zwłaszcza w weekendy i w okresie wakacyjnym, kiedy zwiększa się ruch kierowców z krajów zachodniej Europy do Turcji i odwrotnie. Największych zatorów można się spodziewać na przejściu autostradowym w Roszke, na małym przejściu granicznym w Asotthalom (w przypadku powrotu z Serbii, jadąc do Serbii, przejście jest prawie całkiem puste), oraz na granicy z Bułgarią. W celu ominięcia korków można skorzystać z mniejszych, peryferyjnych przejść granicznych (na granicy z Węgrami wokół Suboticy i Somboru, np. Tompa/Kelebija, czy Hercegszanto/Backi Breg). W wakacyjne weekendy 2014 roku czas oczekiwania na wyjazd z Serbii do Węgier dla samochodów osobowych wynosił od 30 minut do 8 godzin.

Samolotem[edytuj]

Największym portem lotniczym Serbii jest międzynarodowy port lotniczy Belgrad im. N. Tesli. Istnieją bezpośrednie połączenia z Polski, samoloty do Serbii latają również z Niemiec bądź z Budapesztu (najczęściej jest to WizzAir). Można również przelecieć z Polski do Budapesztu i skorzystać z pociągu relacji Budapeszt – Belgrad (więcej niżej).

Koleją[edytuj]

Sieć kolejowa w Serbii

Bilet międzynarodowy z Budapesztu jest w tym przypadku jednym z najbardziej opłacalnych rozwiązań. Przykładowo przejazd na trasie Budapeszt – Belgrad (bez przesiadki) kosztuje około 15 euro.(stan na: 2014)

Autobusem[edytuj]

Autokar AdamisTours z Polski do Grecji (jedzie przez Serbię i zatrzymuje się w trzech największych miastach; Nowym Sadzie, Belgradzie i Niszu) kursuje w każdy wtorek. Wyjeżdża z Katowic i Warszawy, ale zatrzymuje się np. w Krakowie, Kielcach, Rzeszowie, Radomiu, Ostrowcu Świętokrzyskim, Nowym Sączu... Dokładne informacje tutaj.

Wybrane przejścia graniczne[edytuj]

Z Węgrami[edytuj]

  • Tompa – Kelebia
  • Röszke – Horgoš (autostradowe)
  • Röszke – Horgoš II (7-19, boczne przejście równoległe do autostrady)
  • Hercégszantó – Bački Breg
  • Ásotthalom – Bački Vinogradi (od 7 do 19)
  • Szeged – Kanjiža (rzeczne)
  • Bajmok – Bačalmaš
  • Đala – Tisasiget

Z Bośnią[edytuj]

Drogowe[edytuj]

  • Sremska Rača – Rača
  • Badovinci – Popovi
  • Trbušnica – Šepak
  • Mali Zvornik (Novi most) – Karakaj
  • Mali Zvornik (Stari most) – Zvornik (Stari most)
  • Ljubovija – Bratunac
  • Bajina Bašta – Skelani
  • Kotroman – Vardište
  • Uvac

Kolejowe[edytuj]

  • Sremska Rača – Bijeljina
  • Brasina – Zvornik
  • Priboj – Štrpci

Rzeczne[edytuj]

  • Jamena – Donje Crnjelovo (prom)

Z Chorwacją[edytuj]

Drogowe[edytuj]

  • Bezdan – Batina
  • Bogojevo – Erdut
  • Bačka Palanka – Ilok
  • Neštin – Ilok
  • Ljuba – Principovac
  • Sot – Principovac
  • Berkasovo – Bapska czynne od 6 do 20 w okresie od 1 kwietnia do 31 października, od 6 do 18 w okresie od 1 listopada do 31 marca; dla ruchu przygranicznego.
  • Šid – Tovarnik
  • Batrovci – Bajakovo
  • Jamena – Strošinci czynne od 6 do 20 w okresie od 1 kwietnia do 31 października, od 6 do 18 w okresie od 1 listopada do 31 marca; dla ruchu przygranicznego.

Kolejowe[edytuj]

  • Bogojevo – Erdut
  • Šid – Tovarnik

Rzeczne[edytuj]

  • Vajska – Vukovar (prom); czynne od 6 do 20 w okresie od 1 kwietnia do 31 października, od 6 do 18 w okresie od 1 listopada do 31 marca; ruch przygraniczny

Z Czarnogórą[edytuj]

Drogowe[edytuj]

  • Špiljani/Jablanica
  • Gostun/Dobrakovo
  • Jabuka

Z Rumunią[edytuj]

Drogowe[edytuj]

  • Vrbica – Valkanj
  • Nakovo – Lunga
  • Srpska Crnja – Žombolj
  • Međa – Foeni 1
  • Jaša Tomić – Foeni 2
  • Vatin – Stamora Moravica
  • Kaluđerovo – Najdaš
  • Đerdap – Portile de Fier 1
  • Kusjak – Portile de Fier 2 (tylko samochody osobowe)

Kolejowe[edytuj]

  • Kikinda – Žombolj
  • Vršac – Stamora Moravica

Rzeczne[edytuj]

  • Veliko Gradište – Belobreška interstate
  • Golubac – Moldava Veke interstate (prom)
  • Donji Milanovac – Svinjica
  • Tekija – Oršava
  • Kladovo – Turnu Severin
  • Prahovo – Portile de Fier 2

Z Bułgarią[edytuj]

Drogowe[edytuj]

  • Mokranje – Bregovo
  • Vrška Čuka – Vrška Čuka
  • Gradina – Kalotina
  • Strezimirovci – Strezimirovci
  • Ribarci – Oltomanci

Kolejowe[edytuj]

  • Dimitrovgrad – Kalotina zapad

Z Macedonią[edytuj]

Drogowe[edytuj]

  • Prohor Pčinjski – Pelince
  • Preševo – Tabanovce
  • Đeneral Janković – Dolno Blace
  • Globočica – Jažince

Kolejowe[edytuj]

  • Preševo – Tabanovce
  • Đeneral Janković – Dolno Blace

Z Kosowem[edytuj]

UWAGA: wg władz serbskich nie są to przejścia graniczne, lecz jedynie „punkty policyjne”. Serbia uznaje Kosowo za własną prowincję i nie należy przy przedstawicielach serbskich służb używać zwrotu „państwo Kosowo”. Przybycie do Kosowa z terytorium innego państwa (np. Macedonii) Serbowie uważają jako nielegalny wjazd do Serbii i przy próbie późniejszego wjazdu z Kosowa do Serbii zostaniemy zawróceni na granicy, trzeba będzie jechać z Kosowa przez Czarnogórę lub Macedonię z powrotem do Serbii (wtedy pieczątki kosowskie zostaną anulowane).(stan na: sty.2015)

Drogowe[edytuj]

  • Merdare – Jarinje
  • Konculj – Brnjak
Podział administracyjny Serbii

Regiony[edytuj]

Serbia dzieli się na 29 okręgów (окрузи), z których 5 znajduje się w Kosowie, które jednostronnie ogłosiło niepodległość, poza centralną administracją rządową[9]. Odrębnymi jednostkami administracyjnymi są miasto Belgrad i Nisz[9] Lista okręgów z podziałem na gminy i miasta Okręg Gmina/Miasto Powierzchnia Liczba mieszkańców Siedziba Gminy miejskie Liczba miejscowości Wojwodina Okręg południowobacki Novi Sad 001.png Miasto Nowy Sad 702,7 km² 341 625 Nowy Sad (Novi Sad) – 4 ośrodki miejskie i 12 wsi Gmina Bač 365 km² 14 405 Bač – 1 ośrodek miejski i 5 wsi Blason de Bačka Palanka.gif Gmina Bačka Palanka 579 km² 55 528 Bačka Palanka – 1 ośrodek miejski i 13 wsi Backi-petrovac-grb.png Gmina Bački Petrovac 158 km² 13 418 Bački Petrovac – 1 ośrodek miejski i 3 wsie Blason de Bečej.jpg Gmina Bečej 487 km² 37 351 Bečej – 1 ośrodek miejski 4 wsie Grb beocin.gif Gmina Beočin 186 km² 15 726 Beočin – 1 ośrodek miejski i 7 wsi Srbobran Grb.JPG Gmina Srbobran 284 km² 16 317 Srbobran – 1 ośrodek miejski i 2 wsie COA Sremski Karlovci.png Gmina Sremski Karlovci 51 km² 8750 Sremski Karlovci – 1 ośrodek miejski COA Temerin.gif Gmina Temerin 170 km² 28 287 Temerin – 2 ośrodki miejskie i 1 wieś COA Titel.png Gmina Titel 262 km² 15 738 Titel – 1 ośrodek miejski i 5 wsi Vrbas1.jpg Gmina Vrbas 376 km² 42 092 Vrbas – 1 ośrodek miejski i 6 wsi COA Zabalj.png Gmina Žabalj 400 km² 26 134 Žabalj – 1 ośrodek miejski i 3 wsie Okręg południowobanacki COA Pancevo.png Miasto Pančevo 759 km² 123 414 Pančevo – 3 ośrodki miejskie i 7 wsi Grb Vrsac.jpg Miasto Vršac 800 km² 52 026 Vršac – 1 ośrodek miejski i 23 wsie Alibunar Stema.jpg Gmina Alibunar 602 km² 20 151 Alibunar – 2 ośrodki miejskie i 8 wsi Blason de Bela Crkva.png Gmina Bela Crkva 353 km² 17 367 Bela Crkva – 1 ośrodek miejski i 13 wsi Gmina Kovačica 419 km² 25 274 Kovačica – 1 ośrodek miejski i 7 wsi Gmina Kovin 730 km² 33 722 Kovin – 1 ośrodek miejski i 9 wsi Gmina Opovo 203 km² 10 475 Opovo – 1 ośrodek miejski i 3 wsie COA Plandiste.png Gmina Plandište 383 km² 11 336 Plandište – 14 wsi Okręg północnobacki Grb subotice.jpg Miasto Subotica 1007 km² 141 557 Subotica – 2 ośrodki miejskie i 17 wsi Blason de Bačka Topola.gif Gmina Bačka Topola 596 km² 33 321 Bačka Topola – 1 ośrodek miejski i 22 wsie Grb maliidjos.gif Gmina Mali Iđoš 181 km² 12 031 Mali Iđoš – 1 ośrodek miejski i 2 wsie Okręg północnobanacki Coat of arms of Kikinda.svg Miasto Kikinda 782 km² 59 453 Kikinda – 1 ośrodek mijeski i 9 wsi Ada-grb.png Gmina Ada 227 km² 16 991 Ada – 2 ośrodki miejskie i 3 wsie Gmina Čoka 321 km² 11 398 Čoka – 1 ośrodek miejski i 7 wsi COA Kanjiza.gif Gmina Kanjiža 399 km² 25 343 Kanjiža – 1 ośrodek miejski i 12 wsi COA Novi Knezevac.png Gmina Novi Kneževac 305 km² 11 269 Novi Kneževac – 1 ośrodek miejski i 8 wsi COA Senta.png Gmina Senta 293 km² 23 316 Senta – 1 ośrodek miejski i 4 wsie Okręg środkowobanacki Coat of Arms of Zrenjanin.png Miasto Zrenjanin 1324 km² 123 362 Zrenjanin – 1 ośrodek miejski i 21 wsi Opstina Nova Crnja srednji.png Gmina Nova Crnja 273 km² 10 272 Nova Crnja – 6 wsi Gmina Novi Bečej 609 km² 23 925 Novi Bečej – 1 ośrodek miejski i 3 wsie Gmina Sečanj 523 km² 13 267 Sečanj – 1 ośrodek miejski i 10 wsi COA Zitiste.png Gmina Žitište 525 km² 16 841 Žitište – 1 ośrodek miejski i 11 wsi Okręg sremski Grb sremska mitrovica.svg Miasto Sremska Mitrovica 762 km² 79 940 Sremska Mitrovica – 2 ośrodki miejskie i 24 wsie Wappen Gemeinde Indjija.jpg Gmina Inđija 385 km² 47 433 Inđija – 1 ośrodek miejski i 10 wsi Irig COA.jpg Gmina Irig 230 km² 10 866 Irig – 1 ośrodek miejski i 11 wsi Wappen Pecinci.jpg Gmina Pećinci 489 km² 19 720 Pećinci – 15 wsi COA Ruma.png Gmina Ruma 582 km² 54 339 Ruma – 1 ośrodek miejski i 16 wsi Grb-StaraPazova.JPG Gmina Stara Pazova 351 km² 65 792 Stara Pazova – 1 ośrodek miejski i 8 wsi Sidcoa.gif Gmina Šid 687 km² 34 188 Šid – 1 ośrodek miejski i 18 wsi Okręg zachodniobacki COA Sombor.png Miasto Sombor 1178 km² 85 903 Sombor – 1 ośrodek miejski i 15 wsi GrbApatin.jpg Gmina Apatin 350 km² 28 929 Apatin – 1 ośrodek miejski i 4 wsie Kula2.gif Gmina Kula 481 km² 43 101 Kula – 2 ośrodki miejskie i 5 wsi COA Odzaci.png Gmina Odžaci 411 km² 30 154 Odžaci – 1 ośrodek miejski i 8 wsi Serbia centralna Okręg borski Veliki grb Bora.png Miasto Bor 856 km² 48 615 Bor – 1 ośrodek miejski i 13 wsi COA Kladovo.png Gmina Kladovo 629 km² 20 635 Kladovo – 2 ośrodki miejskie i 21 wsi Grb Majdanpeka.gif Gmina Majdanpek 932 km² 18 656 Majdanpek – 2 ośrodki miejskie i 12 wsi COA Negotin.gif Gmina Negotin 1089 km² 37 065 Negotin – 1 ośrodek miejski i 38 wsi Okręg braniczewski Grb pozarevca.svg Miasto Požarevac 482 km² 75 334 Požarevac Kostolac Požarevac 2 ośrodki miejskie i 25 wsi Golubac-grb.png Gmina Golubac 368 km² 8331 Golubac – 24 wsie Veliki grb Kučeva.png Gmina Kučevo 721 km² 15 516 Kučevo – 1 ośrodek miejski i 25 wsi COA Malo Crnice.png Gmina Malo Crniće 271 km² 11 458 Malo Crniće – 19 wsi COA Petrovac.png Gmina Petrovac na Mlavi 655 km² 31 259 Petrovac na Mlavi – 1 ośrodek miejski i 33 wsi Grb Velikog Gradišta.gif Gmina Veliko Gradište 344 km² 17 610 Veliko Gradište – 1 ośrodek miejski i 25 wsi Žabari (grb).gif Gmina Žabari 264 km² 11 380 Žabari – 15 wsi COA Žagubica.jpg Gmina Žagubica 760 km² 12 737 Žagubica – 18 wsi Okręg jablanicki Srednji grb.jpg Miasto Leskovac 1025 km² 144 206 Leskovac – 3 ośrodki miejskie i 141 wsi GrbBojnik.jpg Gmina Bojnik 264 km² 11 104 Bojnik – 36 wsi Crna-trava-grb.png Gmina Crna Trava 312 km² 1663 Crna Trava – 25 wsi Coat of Arms Lebane.svg Gmina Lebane 337 km² 22 000 Lebane – 1 ośrodek miejski i 38 wsi COA Medveđa.png Gmina Medveđa 524 km² 7438 Medveđa – 1 ośrodek miejski i 43 wsie COA Vlasotince.png Gmina Vlasotince 308 km² 29 893 Vlasotince – 1 ośrodek miejski 47 wsi Okręg kolubarski COA Valjevo.gif Miasto Valjevo 905 km² 90 312 Valjevo – 1 ośrodek miejski i 76 wsi COA Lajkovac (big).png Gmina Lajkovac 186 km² 15 475 Lajkovac – 1 ośrodek miejski i 18 wsi COA Ljig (big).png Gmina Ljig 279 km² 12 730 Ljig – 1 ośrodek miejski i 26 wsi Gmina Mionica 329 km² 14 263 Mionica – 1 ośrodek miejski i 35 wsi COA Osecina.gif Gmina Osečina 319 km² 12 571 Osečina – 1 ośrodek miejski i 19 wsi COA Ub.png Gmina Ub 456 km² 29 022 Ub – 1 ośrodek miejski i 37 wsi Okręg maczwański COA Šabac (big).png Miasto Šabac 795 km² 115 347 Šabac – 1 ośrodek miejski i 51 wsi Miasto Loznica 612 km² 79 327 Loznica – 1 ośrodek miejski i 53 wsie COA Bogatic.gif Gmina Bogatić 384 km² 28 879 Bogatić – 1 ośrodek miejski i 13 wsi Koceljeva COA.gif Gmina Koceljeva 257 km² 13 155 Koceljeva – 17 wsi COA Krupanj.png Gmina Krupanj 342 km² 20 192 Krupanj – 1 ośrodek miejski i 22 wsie COA Ljubovija.gif Gmina Ljubovija 356 km² 14 689 Ljubovija – 1 ośrodek miejski i 26 wsi Gmina Mali Zvornik 184 km² 12 496 Mali Zvornik – 1 ośrodek miejski i 11 wsi COA Vladimirci.gif Gmina Vladimirci 338 km² 17 291 Vladimirci – 29 wsi Okręg morawicki Miasto Čačak 636 km² 115 337 Čačak – 1 ośrodek miejski i 57 wsi Gornji Milanovac grb.jpg Gmina Gornji Milanovac 836 km² 44 406 Gornji Milanovac – 3 ośrodki miejskie i 60 wsi COA Ivanjica.png Gmina Ivanjica 468 km² 31 963 Ivanjica – 1 ośrodek miejski i 48 wsi COA Lucani.png Gmina Lučani 454 km² 20 897 Lučani – 2 ośrodki miejskie i 34 wsie Okręg niszawski Nis Coat of Arms.png Miasto Nisz 597 km² 373 404 Nisz (Niš) Crveni krst Medijana Niška Banja Palilula Pantelej 2 ośrodki miejskie i 69 wsi Blason Aleksinac.jpg Gmina Aleksinac 707 km² 51 462 Aleksinac – 2 ośrodki miejskie i 70 wsi COA Doljevac.png Gmina Doljevac 121 km² 18 441 Doljevac – 16 wsi Grb Gadžinog Hana.png Gmina Gadžin Han 325 km² 8357 Gadžin Han – 1 ośrodek miejski i 33 wsie Merosina veliki grb.jpg Gmina Merošina 193 km² 13 916 Merošina – 1 ośrodek miejski i 26 wsi Ražanj (grb).gif Gmina Ražanj 289 km² 9137 Ražanj – 23 wsie Grb Svrljiga.png Gmina Svrljig 497 km² 14 224 Svrljig – 1 ośrodek miejski i 38 wsi Okręg pczyński Grb Vranja.png Miasto Vranje 860 km² 83 524 Vranje Vranje Vranjska Banja 2 ośrodki miejskie i 103 wsie Grb bosilegrada.png Gmina Bosilegrad 571 km² 8129 Bosilegrad – 1 ośrodek miejski i 36 wsi COA Bujanovac.png Gmina Bujanovac 461 km² 18 067 Bujanovac – 1 ośrodek miejski i 58 wsi Прешево (грб).png Gmina Preševo 264 km² 34 904 Preševo – 1 ośrodek miejski i 33 wsie BigCOAofSurdulica.JPG Gmina Surdulica 628 km² 20 319 Surdulica – 1 ośrodek miejski i 40 wsi Gmina Trgovište 370 km² 5091 Trgovište – 35 wsi Blason de Vladičin Han.jpg Gmina Vladičin Han 366 km² 20 938 Vladičin Han – 1 ośrodek miejski i 50 wsi Okręg pirocki Emblem of Pirot.png Miasto Pirot 1232 km² 57 928 Pirot – 1 ośrodek miejski i 71 wsi Grb Babusnice.jpg Gmina Babušnica 529 km² 12 259 Babušnica – 1 ośrodek miejski i 52 wsi Blason de Bela Palanka.png Gmina Bela Palanka 551 km² 12 051 Bela Palanka – 1 ośrodek miejski i 45 wsi Emblem of Dimitrovgrad (Serbia).svg Gmina Dimitrovgrad 483 km² 10 056 Dimitrovgrad – 1 ośrodek miejski i 43 wsie Okręg podunajski Smederevo coat of arms.gif Miasto Smederevo 484 km² 108 209 Smederevo – 1 ośrodek miejski i 27 wsi Grb palanka.jpg Gmina Smederevska Palanka 422 km² 50 284 Smederevska Palanka – 1 ośrodek miejski i 17 wsi Grb Velikap.jpg Gmina Velika Plana 345 km² 40 578 Velika Plana – 1 ośrodek miejski i 12 wsi Okręg pomorawski COA Jagodina.png Miasto Jagodina 470 km² 71 852 Jagodina – 1 ośrodek miejski i 52 wsie Blason de Ćuprija.jpg Gmina Ćuprija 287 km² 33 356 Ćuprija – 1 ośrodek miejski i 15 wsi Despotovacgrb.jpg Gmina Despotovac 623 km² 22 995 Despotovac – 2 ośrodki miejskie i 31 wsi COA Paracin.png Gmina Paraćin 542 km² 54 267 Paraćin – 1 ośrodek miejski i 34 wsie Rekovac (grb).png Gmina Rekovac 366 km² 10 971 Rekovac – 32 wsie Svilajnac2.jpg Gmina Svilajnac 326 km² 23 391 Svilajnac – 1 ośrodek miejski i 21 wsi Okręg rasiński COA Kruševac.png Miasto Kruševac 854 km² 128 752 Kruševac – 1 ośrodek miejski i 100 wsi COA Aleksandrovac.png Gmina Aleksandrovac 387 km² 29 389 Aleksandrovac – 1 ośrodek miejski i 54 wsie Logo brus.jpg Gmina Brus 606 km² 16 263 Brus – 1 ośrodek miejski i 57 wsi Grbcicevac.jpg Gmina Ćićevac 124 km² 9446 Ćićevac – 1 ośrodek miejski i 9 wsi COA Trstenik.gif Gmina Trstenik 448 km² 42 489 Trstenik – 1 ośrodek miejski i 50 wsi COA Varvarin.png Gmina Varvarin 249 km² 17 772 Varvarin – 1 ośrodek miejski i 20 wsi Okręg raski Coat of arms of Kraljevo.jpg Miasto Kraljevo 1530 km² 125 488 Kraljevo – 1 ośrodek miejski i 91 wsi Novi Pazar (Grb).png Miasto Novi Pazar 742 km² 100 410 Novi Pazar – 1 ośrodek miejski i 98 wsi COA Raska.png Gmina Raška 670 km² 24 680 Raška – 3 ośrodki miejskie i 58 wsi GrbTutina.jpg Gmina Tutin 742 km² 31 155 Tutin – 1 ośrodek miejski i 92 wsie Coat of arms of Vrnjačka Banja.jpg Gmina Vrnjačka Banja 239 km² 27 527 Vrnjačka Banja – 1 ośrodek miejski i 11 wsi Okręg szumadijski Kragujevac city Coat of Arms.jpg Miasto Kragujevac 835 km² 179 417 Kragujevac – 1 ośrodek miejski i 56 wsi VelikiGrbOpsiteArandjelovac.JPG Gmina Aranđelovac 376 km² 46 079 Aranđelovac – 1 ośrodek miejski i 18 wsi Gmina Batočina 136 km² 11 760 Batočina – 1 ośrodek miejski i 10 wsi Coa.png Gmina Knić 413 km² 14 205 Knić – 36 wsi Grb-Lapovo.jpg Gmina Lapovo 55 km² 7837 Lapovo – 1 ośrodek miejski i 1 wieś COA Rača.png Gmina Rača 216 km² 11 475 Rača – 1 ośrodek miejski i 17 wsi COA big Topola.gif Gmina Topola 356 km² 22 207 Topola – 1 ośrodek miejski i 30 wsi Okręg toplicki COA Prokuplje.jpg Miasto Prokuplje 759 km² 44 419 Prokuplje – 1 ośrodek miejski i 106 wsi COA Blace.png Gmina Blace 306 km² 11 754 Blace – 1 ośrodek miejski i 39 wsi Blason de Kuršumlija.jpg Gmina Kuršumlija 952 km² 19 213 Kuršumlija – 1 ośrodek miejski i 89 wsi Zitoradja-veliki-grb.png Gmina Žitorađa 214 km² 16 368 Žitorađa – 30 wsi Okręg zajeczarski COA zajecar.png Miasto Zaječar 1069 km² 59 461 Zaječar – 1 ośrodek miejski i 40 wsi COA Boljevac.jpg Gmina Boljevac 828 km² 12 856 Boljevac – 2 ośrodki miejskie i 18 wsi Grb-Knjazevac.jpg Gmina Knjaževac 1202 km² 30 902 Knjaževac – 1 ośrodek miejski i 85 wsi COA Sokobanja.gif Gmina Sokobanja 525 km² 15 981 Sokobanja – 1 ośrodek miejski i 24 wsie Okręg zlatiborski Coat of arms of Užice.jpg Miasto Užice 667 km² 78 040 Užice – 2 ośrodki miejskie i 36 wsi COA Arilje (big).gif Gmina Arilje 349 km² 18 792 Arilje – 1 ośrodek miejski i 21 wsi BB Seal Web.png Gmina Bajina Bašta 673 km² 26 022 Bajina Bašta – 1 ośrodek miejski i 35 wsi Blason de Čajetina.jpg Gmina Čajetina 647 km² 14 745 Čajetina – 20 wsi Kosjerić (grb).gif Gmina Kosjerić 358 km² 12 090 Kosjerić – 1 ośrodek miejski i 26 wsi Nova Varoš (grb).gif Gmina Nova Varoš 581 km² 16 638 Nova Varoš – 1 ośrodek miejski i 31 wsi Grb-Pozega.jpg Gmina Požega 426 km² 29 638 Požega – 1 ośrodek miejski i 41 wsi COA Priboj.gif Gmina Priboj 553 km² 27 133 Priboj – 1 ośrodek miejski i 32 wsi Grb-Prijepolje.jpg Gmina Prijepolje 827 km² 37 059 Prijepolje – 1 ośrodek miejski i 95 wsi COA Sjenica.png Gmina Sjenica 1059 km² 26 392 Sjenica – 1 ośrodek miejski i 100 wsi Kosowo i Metohia Okręg kosowskomitrowicki Gmina Kosovska Mitrovica 331 km² 71 636 Mitrowica (Kosovska Mitrovica) – 1 ośrodek miejski i 48 wski Grb-leposavic.gif Gmina Leposavić 539 km² 13 515 Leposavić – 2 ośrodki miejskie i 70 wsi Gmina Srbica 374 km² 51 533 Srbica – 1 ośrodek miejski i 49 wsi Grb-Vucitrn.jpg Gmina Vučitrn 345 km² 69 870 Vučitrn – 1 ośrodek miejski i 67 wsi Grb-zubin-potok.gif Gmina Zubin Potok 335 km² 6537 Zubin Potok – 29 wsi COA Zvečan.png Gmina Zvečan 123 km² 7341 Zvečan – 1 ośrodek miejski i 35 wsi Okręg kosowskopomorawski Gmina Gnjilane 392 km² 87 835 Gnjilane – 1 ośrodek miejski i 61 wsi Gmina Kosovska Kamenica 424 km² 33 539 Kosovska Kamenica – 1 ośrodek miejski i 75 wsi Gmina Novo Brdo 204 km² 6953 Bostane – 25 wsi Gmina Vitina 270 km² 47 434 Vitina – 1 ośrodek miejski i 40 wsi Okręg kosowski COA Priština.jpg Miasto Prisztina 857 km² 145 149 Prisztina – 1 ośrodek miejski i 47 wsi Gmina Glogovac 290 km² 58 579 Glogovac – 1 ośrodek miejski i 36 wsi Gmina Kačanik 294 km² 33 784 Kačanik – 1 ośrodek miejski i 41 wsi Gmina Kosovo Polje 89 km² 37 735 Kosowe Pole (Kosovo Polje) – 1 ośrodek miejski i 17 wsi Gmina Lipljan 401 km² 6870 Lipljan – 1 ośrodek miejski i 69 wsi Grb Obilica.jpg Gmina Obilić 105 km² 21 461 Obilić – 1 ośrodek miejski i 17 wsi Gmina Podujevo 625 km² 87 933 Podujevo – 1 ośrodek miejski i 77 wsi Gmina Štimlje 134 km² 27 288 Štimlje – 23 wsie COA Štrpce.png Gmina Štrpce 247 km² 13 633 Štrpce – 16 wsi Gmina Uroševac 344 km² 42 628 Uroševac – 1 ośrodek miejski i 45 wsi Okręg pećki Gmina Dečani 402 km² 40 847 Dečani – 1 ośrodek miejski i 29 wsi Gmina Đakovica 587 km² 94 158 Djakowica (Đakovica) – 1 ośrodek miejski i 84 wsie COA Istok.png Gmina Istok 454 km² 39 936 Istok – 2 ośrodki miejskie i 31 wsi Gmina Klina 403 km² 39 527 Klina – 1 ośrodek miejski i 63 wsie Gmina Peć 603 km² 95 723 Peć – 1 ośrodek miejski i 95 wsi Okręg prizrenski Gmina Gora 385 km² b. d. Vranište – 17 wsi Gmina Orahovac 401 km² 55 053 Orahovac – 1 ośrodek miejski i 34 wsie Gmina Prizren 640 km² 184 586 Prizren – 1 ośrodek miejski i 95 wsi Gmina Suva Reka 434 km² 60 869 Suva Reka – 1 ośrodek miejski i (liczba wsi nieznana) Podział administracyjny Miasta Belgradu Gmina miejska Powierzchnia Liczba mieszkańców (2011) Typ gminy Liczba miejscowości COA Barajevo (big).gif Gmina miejska Barajevo 213 km² 27 036 Podmiejska 13 wsi Cukarica coa.jpg Gmina miejska Čukarica 155 km² 179 031 Miejska 24 osiedla, 5 ośrodków miejskich i 3 wsie COA Grocka.png Gmina miejska Grocka 289 km² 83 398 Podmiejska 1 ośrodek miejski i 14 wsi Lazarevac coa.jpg Gmina miejska Lazarevac 384 km² 58 224 Podmiejska 3 ośrodki miejskie i 31 wsi COA Mladenovac.png Gmina miejska Mladenovac 339 km² 53 050 Podmiejska 1 ośrodek miejski i 21 wsi COA Novi Beograd (big).jpeg Gmina miejska Nowy Belgrad 41 km² 212 104 Miejska 18 osiedli COA Obrenovac.gif Gmina miejska Obrenovac 411 km² 71 419 Podmiejska 1 ośrodek miejski i 28 wsi Palilula coa.jpg Gmina miejska Palilula 447 km² 170 593 Miejska 23 osiedla, 2 ośrodki miejskie i 5 wsi Rakovica coa.jpg Gmina miejska Rakovica 31 km² 108 413 Miejska 18 osiedli Savski Venac coa.jpg Gmina miejska Savski Venac 16 km² 38 660 Miejska 16 osiedli Sopot (grb).gif Gmina miejska Sopot 271 km² 20 199 Podmiejska 1 ośrodek miejski i 16 wsi Stari Grad, Belgrade.gif Gmina miejska Stari grad 5 km² 48 061 Miejska 16 osiedli GrbSurcin.gif Gmina miejska Surčin 285 km² 42 012 Podmiejska 2 ośrodki miejskie i 5 wsi Vozdovac-grb-veliki.png Gmina miejska Voždovac 148 km² 157 152 Miejska 25 osiedli, 2 ośrodki miejskie i 7 wsi Vracar coa.jpg Gmina miejska Vračar 3 km² 55 463 Miejska 13 osiedli Grb-zemun.jpg Gmina miejska Zemun 438 km² 166 292 Miejska 34 osiedla i 3 wsie Zvezdara COA.png Gmina miejska Zvezdara 31 km² 148 014 Miejska 29 osiedli

Miasta[edytuj]

Według danych oficjalnych pochodzących z 2011 roku Serbia posiadała ponad 60 miast o ludności przekraczającej 10 tys. mieszkańców. Stolica kraju Belgrad jako jedyne miasto liczyło ponad milion mieszkańców; 3 miasta z ludnością 100÷500 tys.; 13 miast z ludnością 50÷100 tys., 18 miast z ludnością 25÷50 tys. oraz reszta miast poniżej 25 tys. mieszkańców.

Alfabetyczna lista miast w Serbii

Poniżej podana tabela miast z liczebnością powyżej 10 000 mieszkańców. Miasto Pisownia oryginalna Ludność (1991) Ludność (2002) Ludność (2011) Region Okręg Aleksinac Алексинац 16.722 17.171 16.685 Serbia Centralna niszawski Apatin Апатин 17.938 19.320 17.411 Wojwodina zachodniobacki Aranđelovac Аранђеловац 23.089 24.309 24.797 Serbia Centralna szumadijski Bačka Palanka Бачка Паланка 26.511 29.449 28.239 Wojwodina południowobacki Bačka Topola Бачка Топола 16.535 16.171 14.573 Wojwodina północnobanacki Bečej Бечеј 26.282 25.774 23.895 Wojwodina południowobacki Belgrad Београд (Beograd) 1.130.241 1.120.092 1.344.844 Serbia Centralna Belgrad Bor Бор 40.325 39.387 34.160 Serbia Centralna borski Borča Борча 26.044 35.150 46.086 Serbia Centralna Belgrad Bujanovac Бујановац 16.647 12.011 18.067 Serbia Centralna pczyński Čačak Чачак 69.625 73.217 73.331 Serbia Centralna morawicki Ćuprija Ћуприја 20.480 20.585 19.471 Serbia Centralna pomorawski Futog Футог 15.569 18.582 18.641 Wojwodina południowobacki Gornji Milanovac Горњи Милановац 22.067 23.982 24.216 Serbia Centralna morawicki Inđija Инђија 22.354 26.247 26.025 Wojwodina sremski Jagodina Јагодина 36.662 35.589 37.282 Serbia Centralna pomorawski Kaluđerica Калуђерица 17.534 22.248 26.904 Serbia Centralna Belgrad Kikinda Кикинда 42.707 41.825 38.065 Wojwodina północnobanacki Knjaževac Књажевац 19.523 19.351 18.404 Serbia Centralna zajeczarski Kragujevac Крагујевац 144.608 146.373 150.835 Serbia Centralna szumadijski Kraljevo Краљево 56.643 57.411 64.175 Serbia Centralna raski Kruševac Крушевац 57.871 57.347 58.745 Serbia Centralna rasiński Kula Кула 19.005 19.301 17.866 Wojwodina zachodniobacki Lazarevac Лазаревац 22.480 23.551 26.006 Serbia Centralna Belgrad Leskovac Лесковац 61.487 63.185 110.240 Serbia Centralna jablanicki Loznica Лозница 18.477 19.863 19.212 Serbia Centralna maczwański Mladenovac Младеновац 22.536 22.114 23.609 Serbia Centralna Belgrad Negotin Неготин 16.868 17.758 16.882 Serbia Centralna borski Nisz Ниш (Niš) 173.250 173.724 202.208 Serbia Centralna niszawski Nova Pazova Нова Пазова 15.579 18.214 17.105 Wojwodina sremski Novi Pazar Нови Пазар 50.149 54.604 66.527 Serbia Centralna raski Nowy Sad Нови Сад (Novi Sad) 177.055 191.405 286.157 Wojwodina południowobacki Obrenovac Обреновац 21.624 23.620 25.429 Serbia Centralna Belgrad Pančevo Панчево 71.668 77.087 76.203 Wojwodina południowobanacki Paraćin Параћин 24.623 25.292 25.104 Serbia Centralna pomorawski Petrovaradin Петроварадин 11.004 13.973 14.810 Wojwodina południowobanacki Pirot Пирот 39.850 40.632 38.785 Serbia Centralna pirocki Požarevac Пожаревац 41.160 41.736 44.183 Serbia Centralna braniczewski Priboj Прибој 21.949 19.564 14.920 Serbia Centralna zlatiborski Prijepolje Пријепоље 15.527 15.031 13.330 Serbia Centralna zlatiborski Prokuplje Прокупље 27.729 27.673 27.333 Serbia Centralna toplicki Ruma Рума 28.135 32.229 30.076 Wojwodina sremski Šabac Шабац 53.604 55.163 53.919 Serbia Centralna maczwański Senta Сента 22.531 20.302 18.704 Wojwodina północnobacki Šid Шид 14.089 16.311 14.893 Wojwodina sremski Smederevska Palanka Смедеревска Паланка 24.470 25.300 23.601 Serbia Centralna podunajski Smederevo Смедерево 61.990 62.805 64.175 Serbia Centralna podunajski Sombor Сомбор 48.145 51.471 51.825 Wojwodina zachodniobacki Sremčica Сремчица 15.763 18.450 21.001 Serbia Centralna Belgrad Sremska Mitrovica Сремска Митровица 38.162 39.084 37.751 Wojwodina sremski Stara Pazova Стара Пазова 16.696 18.645 18.602 Wojwodina sremski Subotica Суботица 98.873 99.981 105.681 Wojwodina północnobacki Surčin Сурчин 11.849 14.292 18.205 Serbia Centralna Belgrad Temerin Темерин 16.563 19.143 19.661 Wojwodina południowobacki Trstenik Трстеник 18.094 17.180 15.282 Serbia Centralna rasiński Užice Ужице 53.279 54.717 52.646 Serbia Centralna zlatiborski Valjevo Ваљево 58.172 61.035 58.932 Serbia Centralna kolubarski Velika Plana Велика Плана 16.423 16.210 16.088 Serbia Centralna podunajski Veternik Ветерник 9.869 18.611 17.454 Wojwodina południowobacki Vlasotince Власотинце 14.453 16.212 15.882 Serbia Centralna jablanicki Vranje Врање 51.122 55.052 55.138 Serbia Centralna pczyński Vrbas Врбас 25.583 25.907 24.112 Wojwodina południowobacki Vršac Вршац 35.586 36.623 36.040 Wojwodina południowobanacki Zaječar Зајечар 39.160 39.491 38.165 Serbia Centralna zajeczarski Zrenjanin Зрењанин 80.174 79.773 76.511 Wojwodina środkowobanacki

Najciekawsze miejsca[edytuj]

Twierdza Golubac
  • Park Narodowy Đerdap (wymowa Dźerdap) – na granicy z Rumunią, największy park narodowy Serbii. Jego najwęższa część jest nazywana „Żelaznymi Wrotami”. W Żelaznych Wrotach jest interesująca skalna „twarz”. Đerdap to najdłuższy kanion rzeczny w Europie (i znajduje się tam najgłębsze miejsce Dunaju – 82 m, co czyni go najgłębszą rzeką na świecie!). Wędrując po górach, można natrafić na ciekawe rośliny i zwierzęta, np. niedźwiedzie, rysie, czy orły. Dla fanów zabytków również znajdą się smaczne kąski – XIV-wieczna twierdza Golubac, Fetislam (zamek w Kladovie, naprzeciwko rumuńskiego miasta Drobeta Turnu-Severin) oraz Muzeum Lepenski Vir (muzeum archeologiczne).
  • Felix Romuliana – położone we wschodniej części kraju ruiny rzymskiej rezydencji cesarza Galeriusza z III w. W 311 roku Galeriusz zmarł tutaj, tutaj też ostatni raz dokonano apoteozy (podniesienia zmarłego cesarza do rangi boga). Nazwa wzięła się od imienia matki Galeriusza, Romuliany (nazwa znaczy: Szczęśliwa Romuliana). Od 2007 roku ruiny znajdują się na liście UNESCO.
Đavolja Varoš
  • Đavolja Varoš (wymowa Dźavolja Varosz) – (pol. Miasto Diabła) – formy skalne, porównywalne do tych w Kapadocji, strzeliste wieże skalne o wysokości do 15 m i różnych kształtach. Atrakcja leży na południu Serbii, blisko granicy z Kosowem.
  • Monastyr Sopoćani – położony na zachód od miasta Novi Pazar przy granicy z Czarnogórą i Kosowem, był pierwszą stolicą wczesnego państwa serbskiego (średniowiecze). Jest jednym z najcenniejszych serbskich zabytków, freski we wnętrzach są wybitnym przykładem średniowiecznego serbskiego malarstwa. Klasztor został wpisany na listę UNESCO w 1979 r.
  • Park Narodowy Tara – park narodowy na zachodzie Serbii, przy granicy z Bośnią; znajduje się tam przełom malowniczej rzeki – Driny, na obszarze parku (220 km²) rozciągają się nieodkryte, mało popularne góry i głębokie doliny. W lasach parku występuje ponad 1000 gatunków roślin i zwierząt. W P.N. Tara znajduje się prawdopodobnie najkrótsza rzeka na świecie – Vrelo (długości 365 metrów), kończąca się wodospadem.
  • Kanion Uvac – górski kanion, położony w górach Zlatibor (południowo-zachodnia Serbia). Rzeka Uvac malowniczo meandruje, przepływając wśród wysokich, wapiennych skał, w których jest dużo jaskiń. Rzeka w tym odcinku jest wyjątkowo czysta, a nad głowami lata ponad 100 gatunków ptaków (niektóre są rzadkie i endemiczne, np. sęp płowy!).


  • Monastyr Studenica – średniowieczny, prawosławny klasztor nieopodal Ivanjicy przy drodze nr 29. Jest połączeniem stylu romańskiego i bizantyjskiego, przez długie lata był ważnym ośrodkiem życia religijnego, kulturalnego i politycznego serbskiego narodu. Najcenniejszymi jego częściami są cerkwie: Bożej Rodzicielki i Cerkiew Królewska, zbudowane z białego marmuru. W obu świątyniach znajdują się XIV-wieczne freski bizantyjskie. Od 1986 klasztor jest na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
  • Dom na Drinie – położony na granicy Serbii z Bośnią, na niewielkiej wysepce na środku rzeki Driny, położony koło Bajina Bašta, przetrwał kilka powodzi (właściciele szukali go i odholowywali z powrotem na miejsce). Został zbudowany w 1969 roku przez grupę serbskich nastolatków, którzy szukali miejsca do odpoczynku i opalania się. Obecnie (2015) własność prywatna.
  • Monastyr Ravanica/Rawanica – prawosławny męski klasztor obronny w środkowo-wschodniej Serbii. Pierwotnie wybudowany w 1377, kilka razy niszczony (1385, 1398, 1436, 1683). W połowie XIX wieku była konieczna całkowita odbudowa klasztoru. Ostatni raz splądrowany w 1943 roku przez nazistów. Klasztor jest zbudowany z kamienia i cegieł, ściany pokryte są freskami nieznanych autorów. Historię powstania klasztoru opisuje ludowa pieśń Budowanie Rawanicy.
  • Monastyr Manasija – XV-wieczny klasztor, otoczony potężnymi murami, co upodabnia go do średniowiecznej twierdzy (mury są kilka razy większe od samego monastyru!). W XV wieku klasztor był znanym ośrodkiem kultury i sztuki, a także czymś w rodzaju domu dla uchodźców – mieszkali tam pisarze i artyści – emigranci z prowincji już zdobytych przez Turków. Ostatecznie monastyr przejęli muzułmańscy Turcy. Jest położony w środkowo-wschodniej części Serbii.
Ratusz w Suboticy
  • Subotica – miasto na północy kraju, przy granicy z Węgrami (15 km od granicy). Znajduje się tam bardzo dużo secesyjnych węgierskich kamienic z przełomu XIX i XX wieku, synagoga, ratusz i ładna starówka.

Transport[edytuj]

Sieć dróg w Serbii nie odbiega od średniej europejskiej. Kraj przecina główna autostrada północ-południe (E75) – od granicy z Węgrami (Subotica) przez Belgrad aż za miasto Nisz i później od Vranje aż do Macedonii. Również do granicy chorwackiej doprowadzona jest autostrada; obie trasy mają standard nieco gorszy niż zachodnio-europejski. Na autostradach pobierane są opłaty od kierowców na bramkach.

Język[edytuj]

Językiem urzędowym w Serbii jest serbska odmiana języka serbsko-chorwackiego, lokalnie dopuszczone języki mniejszości narodowych (m.in. węgierski w Wojwodinie i albański na południu). Można się porozumieć po rosyjsku.

Zakupy[edytuj]

Ceny są niższe niż w Polsce (czasem nawet trzykrotnie!), można bardzo tanio kupić papierosy, pieczywo (szczególnie w pekarach!), rakiję (lokalny bałkański alkohol) i płody rolne. Bierze się to stąd, że Serbia jest generalnie krajem rolniczym i głównym producentem żywności dla całych Bałkanów.

Gastronomia[edytuj]

Burki z serem i ziemniakami
Czewapi

Serbską dumą kulinarną (i flagową serbską potrawą) jest burek, znany też jako gibanica – czyli coś w rodzaju ciasta półfrancuskiego, faszerowanego mięsem, serem, owocami, warzywami lub grzybami. Często jest zwinięty w rulon. Jest dosyć ciężką, zapychającą (może być skromnym obiadem) potrawą o dosyć przystępnej cenie (około 3-5 PLN/szt., zależy od miejsca, najdroższe burki są w Belgradzie, a najtańsze na prowincji).

Inną potrawą jest čevapcici/čevapi, na które składa się mięso mielone/siekane i różne dodatki (np. cebula, czosnek, mąka, zioła) – wszystko zwinięte w ruloniki i grillowane/smażone.

Noclegi[edytuj]

Hotele są nastawione bardziej na wymagających i majętnych turystów. Można natknąć się na sobe/apartman(i) (kwatery prywatne, jest to często zapisane w cyrylicy; собе, Serbowie są gościnnym narodem). Nieco tańsze są kempingi, ale te są na niezbyt wysokim poziomie. W dużych miastach działają hostele. Ostatnią opcją jest spanie na dziko (darmowe, obowiązek meldunkowy w Serbii zniesiono w 2011 r., toteż nie ma problemów na granicy).

Nauka[edytuj]

Akademia Nauk i Sztuk jest najbardziej prestiżową organizacją naukowo-badawczą w Serbii. Największym i najważniejszym serbskim uniwersytetem jest Uniwersytet w Belgradzie. Najbardziej znaną uczelnią artystyczną Serbii jest ASP w Belgradzie. Pozostałe ważniejsze uniwersytety to: Uniwersytet w Nowym Sadzie, Uniwersytet w Niszu, Uniwersytet w Kragujevacu oraz Uniwersytet w Novi Pazarze. Aby się uczyć w Serbii, potrzebna jest wiza studencka, która wydawana jest w ambasadzie Serbii w Warszawie.

Praca[edytuj]

Do pracy w Serbii potrzebna jest wiza pracownicza. Niestety, w Serbii nie jest zbyt wysoka płaca, największa szansa na znalezienie pracy jest w firmie zagranicznej (raczej dla specjalistów/po znajomości z pracodawcą), do serbskich firm obcokrajowców przyjmuje się raczej niechętnie. Poza tym jest tam stosunkowo duże bezrobocie (ok. 25%).

Bezpieczeństwo[edytuj]

Serbia jest bezpiecznym krajem, ale tak jak wszędzie, należy zachować przede wszystkim zdrowy rozsądek. Większość ludzi jest gościnna i przyjazna, ale lepiej nie rozmawiać z nimi o Kosowie, wojnie bałkańskiej i Albańczykach, są to pewnego rodzaju tematy tabu.

Zdrowie[edytuj]

Większość usług medycznych dla obcokrajowców jest płatna, są one na średnim poziomie.

Szczepienia[edytuj]

  • WZW A – wirusowe zapalenie wątroby typu A – szczepienie niekonieczne
  • WZW B – wirusowe zapalenie wątroby typu B – szczepienie niekonieczne
  • JZM – japońskie zapalenie mózgu – szczepienie niekonieczne
  • MK – szczepionka meningokokowa (a+c) – szczepienie niekonieczne
  • ŻG – żółta gorączka – szczepienie niekonieczne
  • W – wścieklizna – szczepienie niekonieczne
  • BTP – błonica, tężec, polio – szczepienie zalecane
  • DB – dur brzuszny – szczepienie niekonieczne

Kontakt[edytuj]

Telefon[edytuj]

Roaming w Serbii jest bardzo drogi (6 zł/minuta). Na początku 2015 roku jego cena ma zostać obniżona do unijnej (tj. takiej, jak w Polsce).(stan na: 2014)

Internet[edytuj]

Wi-Fi występuje raczej w większych miastach, ale nie ma dużego problemu. Nie opłaca się tam korzystać z Internetu w telefonie, nie jest on tani, najlepiej wziąć laptopa.

Poczta[edytuj]

Przedstawicielstwa dyplomatyczne[edytuj]

Przedstawicielstwa dyplomatyczne akredytowane w Serbii[edytuj]

Ambasada RP w Belgradzie

ul. Kneza Milosa 38, 11 000 Belgrad

Telefon: +381 11 20 65 301

Faks: +381 361 75 76

Strona www: https://belgrad.msz.gov.pl/pl/

E-mail: belgrad.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Przedstawicielstwa dyplomatyczne akredytowane w Polsce[edytuj]

Ambasada Serbii w Warszawie

al. Róż 5

00-556 Warszawa

Telefon: +48 22 628 51 61

Fax: +48 22 629 71 73

Strona www: http://www.warsaw.mfa.gov.rs

E-mail: embassy.warsaw@mfa.rs