Powiat nowomiejski

Z Wikipodróży
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb powiatu

Powiat nowomiejski - powiat w północnej Polsce, położony w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego. Siedzibą władz powiatu jest miejscowość Nowe Miasto Lubawskie. Powiat graniczy z powiatem iławskim, działdowskim, brodnickim i grudziądzkim.

Powiat zamieszkuje ponad 44 tys. osób, będących mieszkańcami 101 miejscowości.

Pod względem powierzchni, powiat nowomiejski znajduje się na 17. miejscu w województwie. Wyprzedza on jedynie Elbląg, Olsztyn i powiat węgorzewski.

Podział administracyjny[edytuj]

Powiat nowomiejski składa się z:

  • gminy miejskiej: Nowe Miasto Lubawskie
  • gmin wiejskich: Biskupiec, Grodziczno, Kurzętnik, Nowe Miasto Lubawskie
  • miasta: Nowe Miasto Lubawskie.

Historia[edytuj]

Współczesne granice powiatu na tle województwa

W latach 1818-1948 na terenie obecnego województwa warmińsko-mazurskiego, istniał powiat lubawski poprzednik obecnego powiatu nowomiejskiego. Powiat powstał 1 kwietnia 1818 na terenie Prus Zachodnich. Był jednym z najrdzenniejszych polskich powiatów (o wskaźniku 96,6% ludności polskiej). Mimo że nazwa powiatu wywodzi się od miasta Lubawy, ośrodkiem administracyjnym było ważniejsze pod względem społeczno-gospodarczym Nowe Miasto Lubawskie (dawniej Nowe Miasto nad Drwęcą). Urzędował tu landrat pruski.

Na mocy traktatu wersalskiego z 28 czerwca 1919 powiat został przyłączony do Polski. Polskie władze przejęły powiat 19 stycznia 1920. W okresie międzywojennym powiat lubawski należał do województwa pomorskiego z siedzibą w Toruniu i był powiatem przygranicznym (na odcinku ok. 100 km). Również po II wojnie światowej przejściowo (do 1950 roku) podlegał władzom w Bydgoszczy. Na krótko, siedzibą powiatowej rady ludowej przejściowo została Lubawa, jako najsilniejszy ośrodek polski.

W 1948 zmieniono nazwę powiatu na powiat nowomiejski, który w 1950 przeniesiono do województwa olsztyńskiego (po raz pierwszy w dziejach Lubawy i Nowego Miasta Lubawskiego, miasta te podlegały pod Olsztyn). W 1975 roku, w związku z nową reformą administracyjną (utworzenie 49 województw i likwidacja powiatów), oba silnie ze sobą związane miasta rozdzielono przez nowe województwo olsztyńskie i województwo toruńskie.

Zabytki[edytuj]

  • Rynek w Nowym Mieście Lubawskim
    Ruiny sanktuarium maryjnego i klasztoru reformatów w Łąkach Bratiańskich.
  • Ruiny zamku kapituły chełmińskiej w Kurzętniku.
  • Pozostałości budowli obronnych (mury, baszta, fosa) w Nowym Mieście Lubawskim.
  • Bazylika w Nowym Mieście Lubawskim (m.in. figura Matki Bożej Łąkowskiej, malowidła gotyckie, barokowe, gotycka grupa Dźwiganie Krzyża, gotycki nagrobek Kunona von Liebensteina, kaplica Działyńskich, renesansowe i barokowe ołtarze).
  • Ruiny zamku w Bratianie.
  • Założenie urbanistyczne Kurzętnika.
  • Kościół parafialny, wiatrak holenderski i muzeum w Łąkorzu
  • Drewniane kościoły w Szwarcenowie, Boleszynie i Tylicach
  • Inne (zespoły dworskie, pałace).

Gospodarka[edytuj]

Gospodarka powiatu nowomiejskiego reprezentowana jest przez rolnictwo oraz przemysł. Dominującą gałęzią przemysłu jest przemysł drzewny, głównie meblarski i wyrobów stolarskich, w tym galanterii drzewnej, stolarki budowlanej oraz tartaczny. Największe firmy tej branży to Szynaka Meble, ORiSTO, Jawor-Parkiet oraz DOORSY. Kolejną wyróżniającą się gałęzią przemysłu jest przemysł metalowy oraz związany z przetwarzaniem materiałów z tworzyw sztucznych reprezentowany przez firmę Expom, Lüttgens Polska.

Według danych z roku 2013, stopa bezrobocia w powiecie wynosiła 23,6% (przy liczbie ludności wynoszącej 44 265 osób).

Komunikacja[edytuj]

Przez powiat przebiegają:

  • droga krajowa nr 15 (Trzebnica – Ostróda)
  • droga wojewódzka nr 538 (Radzyń Chełmiński – Rozdroże)
  • droga wojewódzka nr 541 (Lubawa – Dobrzyń nad Wisłą)
  • linia kolejowa z Gdańska do Warszawy: stacje Montowo i Zajączkowo Lubawskie
  • linia kolejowa z Poznania Wsch. do Žielieznodorožnyj: stacje: Ostrowite koło Jabłonowa, Lipinki, Biskupiec Pomorski, Jamielnik

Noclegi[edytuj]

Na terenie powiatu znajduje się słabo rozwinięta sieć miejsc noclegowych. Najwięcej punktów noclegowych znajduje się w Nowym Mieście Lubawskim i w pobliżu głównych atrakcji powiatu.

Gastronomia[edytuj]

Warto spróbować[edytuj]

Bezpieczeństwo[edytuj]