Iran

Z Wikipodróży
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Islamska Republika Iranu
Emblem of Iran.svg
Flaga
Flag of Iran.svg
Lokalizacja
Iran in its region.svg
Informacje
Stolica Teheran
Ustrój republika islamska
Waluta rial irański (IRR)
Strefa czasowa UTC +3:30
Powierzchnia 1 628 771 km²
Liczba ludności 77 447 168
Język urzędowy perski
Religia dominująca islam szyicki
Kod telefoniczny +98
Napięcie elektryczne 220/50Hz (gniazdka europejskie)
Kod samochodowy IR
Ruch samochodowy prawostronny
Domena internetowa .ir
Iran map.png

Iran – państwo na Bliskim Wschodzie leżące nad Zatoką Perską i nad Zatoką Omańską, a od północy także nad Morzem Kaspijskim. Sąsiaduje z Afganistanem, Armenią, Azerbejdżanem, Irakiem, Pakistanem, Turcją i Turkmenistanem.

Charakterystyka[edytuj]

Poprzednia nazwa Iranu, Persja, została zmieniona w 1935 r.

Geografia[edytuj]

Na północy – góry, w centralnej i wschodniej części kraju występują pustynie.

Fauna i flora[edytuj]

Klimat[edytuj]

W Iranie panuje klimat zwrotnikowy i podzwrotnikowy z rozległymi terenami dotkniętymi suszą. W górach w czasie zimy opady śniegu umożliwiające uprawianie narciarstwa.

Historia[edytuj]

Wikipedia-logo.png Zobacz w Wikipedii: Historia Iranu

Kultura i sztuka[edytuj]

Polityka[edytuj]

150 Iran 2,45 Reżim autorytarny Republika islamska

Gospodarka[edytuj]

Społeczeństwo[edytuj]

Ludzie są bardzo życzliwi i gościnni; nieważne, w której części Iranu się znajdujemy.

W większości Irańczycy to muzułmanie, chociaż jest wśród nich sporo niewierzących, którzy jednak nie mogą o tym otwarcie mówić. Iran ma niemałą społeczność zoroastrian (wyznawców starożytnej religii perskiej), z głównym skupiskiem w okolicach Jazdu. Razem z Ormianami i innymi tradycyjnie mieszkającymi w Iranie chrześcijanami (np. Asyryjczycy) cieszą się oni względną swobodą wyznania.

Zwyczaje[edytuj]

Dość powszechna jest odmowa przyjęcia zapłaty, np. przez taksówkarza. Nie należy jednak na coś takiego przystawać, zachowanie to bowiem wynika jedynie z powszechnej uprzejmości. Przyjęcie propozycji będzie odebrane jako całkowity brak kultury.

Przygotowania[edytuj]

Wybór czasu podróży[edytuj]

Północno-zachodnie prowincje kraju charakteryzują się znośnym dla Polaka klimatem przez cały rok. Zimą jest tam śnieżnie i zimno. Regiony centralne są suche, latem – gorące.

Wybrzeże Zatoki Perskiej może być w sezonie letnim nazbyt gorące i ogromnie wilgotne, dlatego należy przemyśleć podróż w te strony od maja do września, lepiej wybrać się tam między październikiem a kwietniem.

Należy wziąć również pod uwagę, kiedy jest ramadan – dla muzułmanów miesięczny okresu postu.

Wizy[edytuj]

Polaków obejmuje obowiązek wizowy – koszt miesięcznej wizy: 50€. W celu wyrobienia wizy należy najpierw uzyskać numer referencyjny z jednej z irańskich agencji turystycznych. Koszt takiego numeru to około 30-50€. Po otrzymaniu numeru, należy złożyć wniosek w ambasadzie w Warszawie oraz dokonać płatności.

Kobiety nie muszą do zdjęcia zakrywać włosów[1], ale mogą to uczynić. Jeśli w paszporcie jest pieczątka stwierdzająca pobyt w Izraelu, wykluczone jest uzyskanie wizy irańskiej. Paszport powinien być też ważny przez minimum 6 miesięcy i posiadać 2 wolne strony.

Można także uzyskać 15-dniową wizę na międzynarodowych lotniskach w Iranie, o ile można udokumentować opuszczenie Iranu (tj. okazać bilet powrotny). Taka wiza kosztuje 50€.[2]

Pobyt na irańskiej wyspie Kisz nie wymaga wizy, do 15 dni można na niej przebywać na podstawie stempla wbitego po przylocie/przypłynięciu. To pozwolenie można przedłużyć do 6-miesięcznej pełnoprawnej wizy w miejscowym biurze irańskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Więcej informacji na stronach irańskiego MSZ lub ambasady Iranu w Warszawie.

Przepisy celne[edytuj]

Do Iranu zabronione jest wwożenie alkoholu, środków odurzających, a także materiałów godzących w wartości muzułmańskie (np. pornografia).

Wymiana waluty[edytuj]

Wymiany waluty można dokonać na każdym międzynarodowym lotnisku oraz hotelu. W centrach miast znajdują się kantory oraz banki (nie wszystkie oddziały prowadzą punkty wymiany – zazwyczaj jest to tylko siedziba Banku Melli Iran w danym mieście).

Trzeba zwrócić uwagę, że nie można posługiwać się kartami kredytowymi czy debetowymi banków nieirańskich – ani w bankomatach, ani przy transakcjach bezgotówkowych. Należy więc mieć ze sobą odpowiednią ilość gotówki!

W Iranie można płacić też dolarami, jednak kurs bywa wtedy niekorzystny, a za drobne zakupy mimo wszystko lepiej zapłacić lokalną walutą. Euro nie jest tak mile widziane jak dolar.

Ubezpieczenia[edytuj]

Ekwipunek[edytuj]

Dojazd[edytuj]

Samolotem[edytuj]

Strona irańskich linii lotniczych IranAir.

Międzynarodowe lotnisko w Teheranie im. Imama Chomeiniego (ICAO: IKIA) w Teheranie przyjmuje wiele rejsowych samolotów z całego świata. Tutaj można też łatwo wyrobić 7-dniową wizę (więcej w sekcji Wizy). Ten port lotniczy znajduje się 30 km na południe od stolicy. Dojazd taksówką do starego lotniska, obecnie obsługującego loty krajowe zajmuje niecałą godzinę i kosztuje ok. 15 USD.

Pociągiem[edytuj]

Istnieją połączenia kolejowe z Turcją. Więcej na stronie kolei irańskich.

Samochodem[edytuj]

Drogi w Iranie są w niezłym stanie, a wjechać można od strony Turcji, Azerbejdżanu, Turkmenistanu i Pakistanu.

Autobusem[edytuj]

Na trasie IstambułTeheran są regularne połączenia autobusowe.

Biura podróży oferujące przejazd do Iranu mieszczą się na Placu Aksaray w Stambule. Ceny są zależne od biura podróży, waha się od 30 do 50 dolarów amerykańskich. Podróż trwa około 40 godzin.

Statkiem[edytuj]

Istnieją rejsy pomiędzy irańskimi portami w Zatoce Perskiej i Dubajem.

Przejścia graniczne[edytuj]

Regiony[edytuj]

Iran podzielony jest na 31 ostanów (prowincji, ostan – w liczbie mnogiej ostan-haa).

Nazwa polska Nazwa w języku perskim Powierzchnia (km²) Markazi مركزي 29 127 Gilan گيلان 14 042 Mazandaran مازندران 23 842 Azerbejdżan Wschodni آذربايجان شرقي 45 561 Azerbejdżan Zachodni آذربايجان غربي 37 411 Kermanszah كرمانشاه 25 009 Chuzestan خوزستان 64 055 Fars فارس 122 608 Kerman كرمان 180 726 Chorasan-e Razawi خراسان رضوي 118 851 Isfahan اصفهان 107 018 Sistan i Beludżystan سيستان وبلوچستان 181 785 Kurdystan كردستان 29 137 Hamadan همدان 19 368 Czahar Mahal wa Bachtijari چهارمحال وبختيارئ 16 328 Lorestan لرستان 28 294 Ilam ايلام 20 133 Kohgiluje wa Bujerahmad كهگيلويه وبويراحمد 15 504 Buszehr بوشهر 22 747 Zandżan زنجان 21 773 Semnan سمنان 97 491 Jazd يزد 129 285 Hormozgan هرمزگان 70 697 Teheran تهران 13 692 Ardabil اردبيل 17 800 Kom قم 11 526 Kazwin قزوين 15 567 Golestan گلستان 20 367 Chorasan Północny خراسان شمالي 28 434 Chorasan Południowy خراسان جنوبي 95 385 Alborz البرز 5 112

Miasta[edytuj]

Według danych oficjalnych pochodzących z 2006 roku Iran posiadał ponad 150 miast o ludności przekraczającej 50 tys. mieszkańców. Stolica kraju Teheran jako jedyne miasto liczyło ponad 5 milionów mieszkańców; 5 miast z ludnością 1÷5 mln.; 7 miast z ludnością 500÷1000 tys.; 67 miast z ludnością 100÷500 tys.; 70 miast z ludnością 50÷100 tys. oraz reszta miast poniżej 50 tys. mieszkańców.

Teheran: Shahyad square

Alfabetyczna lista miast w Iranie (w nawiasie nazwa oryginalna w języku perskim):

   Abadan (آبادان)
   Abade (آباده)
   Abhar (ابهر)
   Ahar (اهر)
   Ahwaz (اهواز)
   Aligudarz (اليگودرز)
   Alwand (الوند)
   Amol (آمل)
   Andimeszk (انديمشك)
   Andisze (انديشه)
   Arak (اراك)
   Aran wa Bidgol (آران وبيدگل)
   Ardabil (اردبيل)
   Ardakan (اردكان)
   Asadabad (اسدآباد)
   Babol (بابل)
   Babolsar (بابلسر)
   Bagherszahr (باقرشهر)
   Baghestan (باغستان)
   Bam (بم)
   Bandar-e Abbas (بندرعباس)
   Bandar-e Anzali (بندرانزلى)
   Bandar-e Chomejni (بندرامام خمينى)
   Bandar-e Genawe (بندرگناوه)
   Bandar-e Mahszahr (بندرماهشهر)
   Bane (بانه)
   Behbehan (بهبهان)
   Behszahr (بهشهر)
   Birdżand (بيرجند)
   Bodżnurd (بجنورد)
   Bonab (بناب)
   Borazdżan (برازجان)
   Borudżerd (بروجرد)
   Bukan (بوكان)
   Buszehr (بوشهر)
   Chasz (خاش)
   Choj (Chwoj) (خوى)
   Chomejn (خمين)
   Chomejniszahr (Homajunszahr) (خمينى شهر)
   Chorramabad (خرم آباد)
   Chorramszahr (Chuninszahr) (خرمشهر)
   Czabahar (چاه بهار)
   Damghan (دامغان)
   Darab (داراب)
   Dehdaszt (دهدشت)
   Dezful (دزفول)
   Dogonbadan (دوگنبدان)
   Dorud (دورود)
   Dżahrom (جهرم)
   Dżiroft (جيرفت)
   Eghlid (اقليد)
   Esfarajen (اسفراين)
   Eslamabad-e Gharb (اسلام آبادغرب)
   Eslamszahr (اسلامشهر)
   Fasa (فسا)
   Fuladszahr (فولادشهر)
   Gha’emszahr (قائم شهر)
   Gharczak (قرچك)
   Ghods (قدس)
   Ghorwe (قروه)
   Ghuczan (قوچان)
   Golestan (miasto) (Soltanabad) (گلستان)
   Gonbad-e Kawus (گنبدكاووس)
   Gorgan (گرگان)
   Hamadan (همدان)
   Harsin (هرسين)
   Ilam (ايلام)
   Iranszahr (ايرانشهر)
   Isfahan (اصفهان)
   Ize (ايذه)
   Jasudż (ياسوج)
   Jazd (يزد)
   Kamalszahr (كمال شهر)
   Kangawar (كنگاور)
   Karadż (كرج)
   Kaszan (كاشان)
   Kaszmar (كاشمر)
   Kazerun (كازرون)
   Kazwin (قزوين)
   Kerman (كرمان)
   Kermanszah (Bakhtaran) (كرمانشاه)
   Kom (قم)
   Kuhdaszt (كوهدشت)
   Lahidżan (لاهيجان)
   Langarud (لنگرود)
   Lar (لار)
   Mahabad (مهاباد)
   Malard (ملارد)
   Malajer (ملاير)
   Maraghe (مراغه)
   Marand (مرند)
   Mariwan (مريوان)
   Marwdaszt (مرودشت)
   Meszhed (مشهد)
   Masdżed-e Solejman (مسجدسليمان)
   Meszginszahr (مشگين شهر)
   Mejbod (ميبد)
   Mijandoab (مياندوآب)
   Mijane (ميانه)
   Minab (ميناب)
   Mobarake (مباركه)
   Mohammadszahr (محمدشهر)
   Naghade (نقده)
   Nahawand (نهاوند)
   Nadżafabad (نجف آباد)
   Nasimszahr (Akbarabad) (نسيم شهر)
   Nazarabad (نظرآباد)
   Niszapur (نيشابور)
   Nurabad (Fars) (نورآباد)
   Nurabad (Lorestan) (نورآباد)
   Omidije (اميديه)
   Pakdaszt (پاكدشت)
   Parsabad (پارس آباد)
   Piranszahr (پيرانشهر)
   Rafsandżan (رفسنجان)
   Ramhormoz (رامهرمز)
   Raszt (رشت)
   Robatkarim (رباطكريم)
   Sabzewar (سبزوار)
   Salehabad (Teheran) (صالح آباد)
   Salmas (سلماس)
   Sanandadż (سنندج)
   Saghghez (سقز)
   Sarawan (سراوان)
   Sari (سارى)
   Sawe (ساوه)
   Semnan (سمنان)
   Szahinszahr (شاهين شهر)
   Szahr-e Kord (شهركرد)
   Szahreza (Ghomsze) (شهرضا)
   Szahrijar (شهريار)
   Szahrud (Emamszahr) (شاهرود)
   Sziraz (شيراز)
   Szirwan (شيروان)
   Suza (شوش)
   Szusztar (شوشتر)
   Sirdżan (سيرجان)
   Tebriz (تبريز)
   Takestan (تاكستان)
   Teheran (تهران)
   Torbat-e Dżam (تربت جام)
   Torbat-e Hejdarije (تربت حيدريه)
   Urmia (اروميه)
   Waramin (ورامين)
   Zabol (زابل)
   Zahedan (زاهدان)
   Zandżan (زنجان)
   Zarand (زرند)
   Zarrinszahr (زرين شهر)

Ciekawe miejsca[edytuj]

  • Persepolis – ruiny starożytnego miasta w pobliżu Szirazu
  • Niestety zburzone przez trzęsienie ziemi miasto Bam
  • Masuleh – wioska niedaleko Rasztu
  • Abiyaneh – wioska zoroastriańska ok. 70 km od Kaszanu
  • Kandovan – osada jak z Kapadocji, lecz zamieszkana

Transport[edytuj]

Najlepszym długodystansowym środkiem transportu są autobusy. Dworce autobusowe zwane są terminalami i można się z nich dostać do wielu miejsc w regionie oraz na pewno do stolicy. Bilety są śmiesznie tanie, ale pory odjazdów mogą się okazać niezbyt korzystne. Autobusy dzielą się na stare (tańsze) mercedesy i nowe (ciut droższe) volvo (chociaż będą to np. scanie).

Oprócz tego na terminalach można zwykle znaleźć savari, czyli taksówkę, która czeka na komplet (czyli cztery osoby) i wtedy odjeżdża. Taka podróż kosztuje około 2 razy drożej od autobusu.

Wewnątrz Iranu można również stosunkowo tanio latać samolotami. Ceny między dowolnymi dwoma miastami powinny zamknąć się w 40 EUR.

Wyjazd[edytuj]

Z Iranu można udać się dalej na wschód przez Pakistan do Indii.

Będąc w Meszhedzie, być może warto wcześniej pomyśleć o odwiedzeniu Turkmenistanu.

Jeśli nasz pobyt kończy się nad Zatoką Perską, to warto wybrać się do Dubaju, który jest dobrze skomunikowany lotniczo z południowymi miastami (np. Bandar Abbas) i wyspami Qeshm czy Kisz.

Język[edytuj]

Urzędowym językiem Iranu jest farsi, czyli język perski. Na północnym zachodzie kraju mówi się jednak po turecku (azersku). Wiele osób zna język angielski i szuka okazji, by go podszlifować, więc gdy widzi obcokrajowca stara się zagadać i dowiedzieć się choć paru rzeczy o nim.

Pismo perskie dało początek alfabetu arabskiego. Drogi są dobrze opisane i nazwy miejscowości transkrybowane na alfabet łaciński.

Rozmówki[edytuj]

Polska – Lachestaan
polski – lachestaani
dzień dobry (ogólne) – salaam!
dzień dobry (rano) – sob becheyr!
dzień dobry (po południu) – asr becheyr!
dobry wieczór – szab becheyr!
do widzenia – chodaa haafez!
dziękuję – mersi, motaszakkeram
przepraszam – bebachszid
tak – bali
nie – na
dobrze – baasze, chubam
źle – bad, ghalat
ja – man
ty – to (potocznie)
ty – szomaa (uprzejmie)
on/a/o – u (ożywione)
on/a/o – aan (nieożywione)
my – maa
wy – szomaa
oni – aanhaa
jestem – (hast)am
jesteś – hasti
jest – (ha)st
jesteśmy – hastim
jesteście – hastid
są – hastand
jestem Polakiem – man lachestaani am
jestem studentem – man daaneszdżu am
kim pan jest? – shomaa ki hasti?
gdzie jest...? – ... kodżaast?
gdzie jest bank? – baank kodżaast?
ojciec – pedar
matka – maadar
siostra – chaahar
brat – baraadar
rodzina – chaanevaade
jeden – yek
dwa – do
trzy – se
cztery – czahaar
pięć – pandż
sześć – szisz
siedem – haft
osiem – haszt
dziewięć – noh
dziesięć – dah
dwadzieścia – bist
dwadzieścia jeden – bist o yek
trzydzieści – si
trzydzieści trzy – si o se
czterdzieści – czehel
sto – sad

Zakupy[edytuj]

Na którymkolwiek bazarze by się nie było, to zawsze znajdzie się ktoś, kto będzie nam chciał sprzedać coś lokalnego i prawie na pewno będzie to dywan. W Isfahanie można nabyć zdobione przez miniaturzystów naczynia, w górach – wełniane ubrania, a wszędzie będą dostępne produkowane w Chinach suweniry.

Gastronomia[edytuj]

Kuchnia perska składa się głównie z ryżu i kebabu z niesłodkim jogurtem, popijanego dugh-em. Mięso czywiście jest halal, czyli czyste w sensie religijnym. Nie podaje się więc wieprzowiny. Bezmięsne są zupy – asz.

Na śniadanie zazwyczaj podaje się jajko lub jajecznicę i coś słodkiego: dżem, miód lub powidła.

W ostatnich czasach prężnie rozwijają się w Iranie różne odmiany fast-foodu, które nowocześni Irańczycy uwielbiają. Łatwo więc znaleźć tani lokal z pizzą, hamburgerami i frytkami. Popija się często jakimś piwem bezalkoholowym (Delster, Bavaria), kolą lub innym napojem gazowanym (Zam zam lub amerykańskie wszystkim znane).

Noclegi[edytuj]

Iran oferuje zróżnicowaną ofertę noclegową. Oszczędnym wystarczą proste i skromne schroniska dla pielgrzymów, tzw. mosaferchune. W każdym mieście znajdzie się też spanie na przeciętną kieszeń od 20 do 40€ za pokój z podwójnym łóżkiem. A kto dysponuje większymi możliwościami finansowymi, ten znajdzie i coś dla siebie, lecz wybór w niektórych miejscach może być zawężony do jednego lub dwóch hoteli.

Nauka[edytuj]

Chłopcy i dziewczęta chodzą do oddzielnych szkół – w zależności od płci. Dopiero na uniwersytecie powstają koedukacyjne grupy. Edukacja na poziomie wyższym jest dla władzy potencjalnie najbardziej niebezpieczna (wielokrotnie to studenci wszczynali rozruchy), więc obcokrajowcy mają nieco utrudniony wstęp na uczelnie. Szczególnie stołeczne i tabriskie szkoły wyższe znane są ze swojej niepokornej postawy wobec rządu.

Praca[edytuj]

Bezpieczeństwo[edytuj]

Iran jest bezpiecznym krajem, ludzie są nad wyraz życzliwi, serdeczni i pomocni. W miastach turystycznych (takich jak np. Sziraz) można się spotkać z typową dla takich miejsc męczącą natarczywością.

Największe zagrożenie może stanowić ruch uliczny, w szczególności nieobliczalni motocykliści jeżdżący także po chodnikach. Iran jest w czołówce państw z największą śmiertelnością na drogach.

Zdrowie[edytuj]

Kontakt[edytuj]

Telefon[edytuj]

Aparaty publiczne znajdują się w dogodnie usytuowanych miejscach. Istnieje ich wiele typów – z najstarszych można lokalnie rozmawiać za darmo.

Przy zakupie karty telefonicznej trzeba zwrócić uwagę, czy działa tylko lokalnie, czy też w całym kraju.

Internet[edytuj]

Kafejki internetowe są znane jako CoffeeNet i popularne. Dostęp do niektórych (nieprawomyślnych) stron jest zablokowany, co czasem utrudnia korzystanie z serwerów pocztowych.

Poczta[edytuj]

Przedstawicielstwa dyplomatyczne[edytuj]

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Teheranie[edytuj]

No. 2, Pirouz St., Nelson Mandela Ave. (Jordan Ave.), Teheran, Iran, PO Box 11155-3489

Telefon: +98 21 88 78 72 62

Fax: +98 21 88 78 87 74

Strona www: https://teheran.msz.gov.pl/pl/

E-mail: teheran.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Ambasada Iranu w Warszawie[edytuj]

ul. Królowej Aldony 22

03-928 Warszawa

Telefon: +48 22 617 15 85

Fax: +48 22 617 84 52

Strona www: http://warsaw.mfa.ir/

E-mail: secretary@iranemb.pl

Informacje turystyczne[edytuj]



Na niniejszej stronie wykorzystano treści ze strony: Iran opublikowanej w portalu Wikitravel; autorzy: w historii edycji; prawa autorskie: na licencji CC-BY-SA 1.0