Przejdź do zawartości

Czeladź

Pobierz GPX plik
Z Wikipodróży
Czeladź

Czeladź
Herb
Informacje
Państwo Polska
Region Województwo śląskie
Powierzchnia 16,4 km²
Wysokość 270 m n.p.m.
Ludność 29 666
Nr kierunkowy +48 32
Kod pocztowy 41-250, 41-253
Strona internetowa
Rynek w Czeladzi
Pałac Saturna

Czeladź – miasto w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w Zagłębiu Dąbrowskim, nad Brynicą. Należy do Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii i leży między Będzinem, Sosnowcem, Katowicami, Siemianowicami Śląskimi i Wojkowicami.

Czeladź jest jednym z najstarszych miast Zagłębia Dąbrowskiego. Dla turysty najważniejsze są: historyczny rynek z układem dawnego miasta, kościół św. Stanisława, zespół dawnej kopalni „Saturn”, Muzeum Saturn, Galeria Elektrownia, Pałac Saturna, Park Grabek oraz kolonie robotnicze w dzielnicy Piaski.

Charakterystyka

[edytuj]

Czeladź ma dwa wyraźne oblicza. Pierwsze to stare miasto z rynkiem, kościołem parafialnym i śladami średniowiecznego układu urbanistycznego. Drugie to miasto przemysłowe, które rozwinęło się w XIX i XX wieku dzięki kopalniom węgla, szczególnie kopalni „Saturn” i kopalni „Czeladź”.

W krajobrazie miasta zachowały się pałace i wille związane z dawnymi zakładami, zabudowa robotnicza, obiekty poprzemysłowe, parki oraz miejsca związane z kulturą żydowską. Czeladź nie ma własnej stacji kolejowej, ale jest dobrze włączona w sieć autobusową i rowerową GZM.

Na zwiedzanie rynku, kościoła, Parku Grabek, Muzeum Saturn i Galerii Elektrownia warto przeznaczyć 3–5 godzin. Z Pałacem Saturna, Termami Rzymskimi, Parkiem Grabek i Piaskami można zaplanować całodzienny pobyt.

Dojazd

[edytuj]

Samolotem

[edytuj]

Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko Katowice-Pyrzowice (KTW), oddalone o około 23 km od Czeladzi. Samochodem dojazd prowadzi zwykle przez DK86 i drogi w rejonie Będzina lub Siewierza.

Dojazd transportem publicznym wymaga zwykle przesiadki, np. w Będzinie, Sosnowcu lub Katowicach. Aktualne połączenia najlepiej sprawdzić w planerze Transport GZM.

Pociągiem

[edytuj]

Czeladź nie ma własnej czynnej stacji kolejowej. Najwygodniejsze stacje przesiadkowe:

Z Będzina, Sosnowca i Katowic do Czeladzi dojeżdżają autobusy Transport GZM. Przy planowaniu podróży warto łączyć Koleo dla kolei z rj.transportgzm.pl dla autobusów i tramwajów.

Autobusem

[edytuj]

Komunikację miejską organizuje Transport GZM. Czeladź ma połączenia z Katowicami, Sosnowcem, Będzinem, Dąbrową Górniczą, Siemianowicami Śląskimi, Wojkowicami, Bytomiem i Piekarami Śląskimi.

Przydatne przystanki:

Ważniejsze linie:

Samochodem

[edytuj]

Przez Czeladź przebiega DK94, łącząca m.in. Wrocław, Bytom, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Olkusz i Kraków. Przy granicy z Będzinem i Sosnowcem przebiega DK86 / S86, główna trasa w kierunku Katowic, Tychów i Siewierza. W pobliżu są też A1 i A4.

W centrum parkowanie jest możliwe przy rynku i sąsiednich ulicach, ale w dni wydarzeń warto zostawić samochód dalej i przejść pieszo. Duże parkingi znajdują się przy M1 Czeladź, Hotelu Szafran i obiektach handlowych przy DK94.

Rowerem

[edytuj]

Czeladź jest dobrym celem krótkiej wycieczki rowerowej z Sosnowca, Będzina, Dąbrowy Górniczej, Katowic i Siemianowic Śląskich. W mieście działa system Metrorower z kilkoma stacjami, m.in. przy ul. Szpitalnej, Grodzieckiej, Hallera, Muzeum Saturn, Józefowie, ul. Spacerowej, ul. Zwycięstwa i ul. 1 Maja. Aktualną mapę stacji i dostępność rowerów należy sprawdzić w aplikacji lub na stronie Metroroweru.

Komunikacja

[edytuj]

Centrum Czeladzi, rynek, kościół, Park Grabek, Pałac Saturna i Muzeum Saturn można zwiedzać pieszo. Do Piasków, M1, dzielnic przy granicy z Będzinem i Siemianowicami wygodniejsze są autobusy, tramwaj albo rower.

Najbardziej praktyczne punkty orientacyjne:

  • rynek – stare miasto, kościół, zabudowa historyczna;
  • Park Grabek – zieleń, rekreacja, dojście do Pałacu Saturna;
  • Dehnelów – Pałac Saturna, Muzeum Saturn, Galeria Elektrownia, Cechownia;
  • Piaski – dzielnica robotnicza i tereny dawnej kopalni;
  • M1 Czeladź – zakupy, parking, przystanki tramwajowo-autobusowe.

Warto zobaczyć

[edytuj]

Stare miasto i zabytki

[edytuj]
Kościół św. Stanisława
Pałac Pod Filarami
Osiedle robotnicze kopalni Saturn
  • 1 Rynek w Czeladzi, Rynek (przystanek Czeladź Rynek). Historyczne centrum miasta z zachowanym układem placu i okolicznych ulic. Dobry punkt startowy do zwiedzania Czeladzi.
  • 3 Zabudowa starego miasta, ulice wokół rynku Zespół ulic i domów w historycznym centrum. Warto przejść przez Rynek, ul. Bytomską, ul. Kościelną i okolice dawnego układu miejskiego.
  • Cmentarz żydowski w Czeladzi, ul. Będzińska (sprawdź dojście lokalnie; teren wymaga szacunku i ostrożności). Pozostałość po społeczności żydowskiej Czeladzi. Miejsce raczej do spokojnego oglądania niż typowego zwiedzania turystycznego.

Dziedzictwo przemysłowe i Muzeum Saturn

[edytuj]
Galeria Sztuki Współczesnej „Elektrownia”
Kolonia robotnicza Piaski
  • 4 Muzeum Saturn – Pałac Pod Filarami, Dehnelów 10 (okolice Parku Grabek i Pałacu Saturna), ☎ +48 32 265 42 93, e-mail: administracja@muzeum-saturn.czeladz.pl. Główna placówka muzealna miasta, mieszcząca się w dawnej willi dyrektora kopalni „Saturn”. Muzeum dokumentuje historię Czeladzi, górnictwa, przemysłu i społeczności lokalnej.
  • 6 Cechownia dawnej kopalni „Saturn”, Dehnelów 43 (teren dawnej kopalni „Saturn”), ☎ +48 32 265 42 93. Obiekt dawnej kopalni „Saturn” wykorzystywany przez muzeum, m.in. dla ekspozycji związanych z górniczą tożsamością Zagłębia.
  • 7 Osiedle robotnicze kopalni „Saturn”, okolice ul. 21 Listopada (spacer od Muzeum Saturn i Pałacu Saturna). Zabudowa robotnicza związana z kopalnią „Saturn”. Warto oglądać ją z poszanowaniem prywatności mieszkańców.
  • 8 Kolonia robotnicza Piaski, ul. Nowopogońska i okolice (dzielnica Piaski, dojazd autobusem lub tramwajem w rejon Piaski Centrum Handlowe / Piaski Skrzyżowanie). Historyczna dzielnica robotnicza związana z kopalnią „Czeladź” i przemysłowym rozwojem miasta.

Pałace, parki i rekreacja

[edytuj]
Park Grabek
  • 9 Pałac Saturna, Dehnelów 2 (przystanki: Czeladź Park, Czeladź Urząd Miasta), ☎ +48 32 267 26 98. Neoklasycystyczny dawny budynek Towarzystwa Akcyjnego „Saturn”, obecnie hotel, centrum konferencyjne, restauracja i kompleks Termy Rzymskie.
  • !!10 Park Grabek, okolice ul. Legionów i Sportowej (przystanki: Czeladź Urząd Miasta, Czeladź Park). Najważniejszy park rekreacyjny Czeladzi, położony w dolinie Brynicy. Są tu alejki, mostki, zieleń, amfiteatr, place zabaw, skatepark i sezonowa Strefa Wodnego Relaksu.
  • 11 Park Kościuszki, ul. Katowicka (w pobliżu Parku Grabek). Park po drugiej stronie Brynicy, dobry jako kontynuacja spaceru z Parku Grabek.
  • 12 Park Jordana, okolice ul. Nowopogońskiej (południowo-wschodnia część miasta). Park rekreacyjny z alejkami, boiskiem i zapleczem spacerowym.
  • 13 Strefa Wodnego Relaksu, ul. Legionów / rejon Parku Grabek (przy Parku Grabek i obiektach MOSiR), ☎ +48 32 265 42 32. Letni kompleks rekreacyjny przy Parku Grabek, z basenami, placem zabaw i boiskiem do siatkówki plażowej.

Kultura

[edytuj]
  • 14 Kopalnia Kultury im. Henryka Kuźniaka, Stanisława Trznadla 1 (dzielnica Piaski). Instytucja kultury w dzielnicy Piaski, organizująca koncerty, spektakle, kino, wydarzenia dla dzieci i spotkania lokalne.
  • 15 Miejska Biblioteka Publiczna w Czeladzi, 1 Maja 27 (w centrum). Biblioteka miejska organizująca także spotkania, wystawy i wydarzenia lokalne.

Warto spróbować

[edytuj]
  • Spacer od rynku przez kościół św. Stanisława do Parku Grabek i Pałacu Saturna.
  • Zwiedzanie Muzeum Saturn, Galerii Elektrownia i dawnego zespołu kopalni „Saturn”.
  • Popołudnie w Termach Rzymskich.
  • Przejazd Metrorowerem między Parkiem Grabek, Muzeum Saturn i Piaskami.
  • Wycieczka po koloniach robotniczych Piasków i zabudowie dawnej kopalni „Czeladź”.
  • Udział w wydarzeniu w Kopalni Kultury lub Galerii Elektrownia.

Najbliższe okolice

[edytuj]
  • Będzin – 4 km; zamek królewski, wzgórze zamkowe, Muzeum Zagłębia i zabytki kultury żydowskiej.
  • Sosnowiec – 7 km; pałace przemysłowców, Egzotarium, Bank Sztuki, ArcelorMittal Park i centrum przy dworcu.
  • Siemianowice Śląskie – 7 km; sąsiednie miasto z parkami i zabytkami przemysłowymi.
  • Dąbrowa Górnicza – 8 km; jeziora Pogoria, Muzeum Sztygarka i tereny rekreacyjne.
  • Katowice – 9 km; stolica województwa, muzea, koncerty, Spodek i Strefa Kultury.
  • Bytom – 11 km; zabytkowe centrum, opera i obiekty poprzemysłowe.
  • Chorzów – 12 km; Park Śląski, Stadion Śląski i Planetarium Śląskie.
  • Piekary Śląskie – 14 km; bazylika pielgrzymkowa i Kopiec Wyzwolenia.

Zakupy

[edytuj]
Centrum Handlowe M1 Czeladź
  • 1 M1 Czeladź, Będzińska 80 (przystanek Piaski Centrum Handlowe; duży parking przy DK94), ☎ +48 32 296 25 52. Największe centrum handlowe w mieście, przy granicy z Sosnowcem i Będzinem.
  • 2 DL Shopping Center Czeladź, Grodziecka 2b (blisko północnej części centrum). . Park handlowy z mniejszymi sklepami i punktami usługowymi.
  • Hala targowa i sklepy lokalne, ul. Szpitalna i okolice centrum, . Zakupy codzienne, piekarnie, sklepy spożywcze i targowisko. Aktualne godziny najlepiej sprawdzać lokalnie.

Gastronomia

[edytuj]

Oferta gastronomiczna skupia się przy hotelach, Parku Grabek, M1 i w centrum. Godziny lokali mogą się zmieniać, dlatego przed przyjazdem specjalnie na posiłek warto je sprawdzić.

  • 1 Restauracja Szafranowy Dwór, Będzińska 82 (przy Hotelu Szafran i M1 Czeladź), ☎ +48 32 784 31 00. Restauracja hotelowa z kuchnią polską i europejską; dobra przy dojeździe samochodem i przy zakupach w M1.
  • 2 Restauracja Rycerska, Będzińska 53 (przy DK94, między centrum a M1), ☎ +48 32 763 58 88. Restauracja i hotel w stylizowanym budynku, z kuchnią polską i ofertą imprezową.
  • 3 Restauracja Pompeja, Dehnelów 2 (w Termach Rzymskich / Pałacu Saturna), ☎ +48 32 290 13 90. Restauracja połączona z kompleksem termalnym; dostęp i zasady korzystania zależą od aktualnej oferty Term Rzymskich.
  • 4 Przystań Grabek, Legionów 119 (Park Grabek), ☎ +48 607 159 661. Kawiarnia/restauracja w Parku Grabek, dobra na przerwę podczas spaceru.
  • 5 Lokale w M1 Czeladź, Będzińska 80, . Fast food, kawiarnie i punkty gastronomiczne w centrum handlowym; najwygodniejsze przy podróży samochodem.

Noclegi

[edytuj]
  • 1 Hotel Szafran, Będzińska 82 (przy M1 Czeladź i DK94), ☎ +48 32 784 31 00, e-mail: rezerwacja@hotelszafran.pl. Czterogwiazdkowy hotel przy głównych trasach do Katowic, Sosnowca i Będzina; wygodny dla podróży samochodem i biznesowych.
  • 2 Pałac Saturna, Dehnelów 2, ☎ +48 32 267 26 98. Hotel i apartamenty w zabytkowym pałacu, z dostępem do Term Rzymskich i zapleczem spa.
  • 3 Hotel Rycerski, Będzińska 53, ☎ +48 32 763 58 88, e-mail: recepcja@hotel-rycerski.pl. Trzygwiazdkowy hotel i restauracja przy trasie w kierunku Będzina i M1.
  • 4 Hotel Pod Filarami, Dehnelów 12, . Hotel w zabytkowym budynku w rejonie Parku Grabek i Muzeum Saturn; aktualną dostępność warto sprawdzić w systemach rezerwacyjnych lub bezpośrednio.

Wydarzenia

[edytuj]
  • Dni Czeladzi – święto miasta z koncertami i wydarzeniami plenerowymi.
  • Festiwal Ave Maria – jedno z najważniejszych wydarzeń muzycznych w mieście, związane z muzyką klasyczną i sakralną.
  • Industriada – święto Szlaku Zabytków Techniki, w Czeladzi związane głównie z Galerią Elektrownia i dziedzictwem kopalni „Saturn”.
  • Szalom na Rynku – wydarzenie przypominające wielokulturową historię miasta.
  • Czeladzkie Talenty – lokalny przegląd talentów.
  • Majówka w Czeladzi – wydarzenia plenerowe, zwykle w Parku Grabek lub w centrum.
  • Wydarzenia Kopalni Kultury – koncerty, spektakle, kino, stand-up i wydarzenia dla dzieci; program dostępny na stronie Kopalni Kultury.
  • Wydarzenia Muzeum Saturn i Galerii Elektrownia – wystawy, oprowadzania, Noc Muzeów, spotkania i projekty poświęcone historii miasta.

Informacja turystyczna

[edytuj]
  • 1 Urząd Miasta Czeladź, Katowicka 45, ☎ +48 32 763 79 00.
  • 2 Muzeum Saturn, Dehnelów 10, ☎ +48 32 265 42 93, e-mail: administracja@muzeum-saturn.czeladz.pl.
  • 3 MOSiR Czeladź, Sportowa 2, ☎ +48 32 265 42 32, e-mail: biuro@mosir.czeladz.pl.

Gdzie dalej

[edytuj]
  • Będzin – najbliższe miasto z zamkiem, Muzeum Zagłębia i zabytkami kultury żydowskiej.
  • Sosnowiec – pałace przemysłowców, Egzotarium, Bank Sztuki, ArcelorMittal Park i centrum Zagłębia.
  • Dąbrowa Górnicza – jeziora Pogoria, Muzeum Sztygarka, parki i trasy rowerowe.
  • Katowice – Strefa Kultury, Spodek, muzea, koncerty i główny dworzec kolejowy regionu.
  • Siemianowice Śląskie – sąsiednie miasto z parkami i zabytkami poprzemysłowymi.
  • Bytom – zabytkowe centrum, Opera Śląska i trasy dziedzictwa przemysłowego.
  • Chorzów – Park Śląski, Planetarium Śląskie, zoo i Stadion Śląski.
  • Piekary Śląskie – sanktuarium maryjne i Kopiec Wyzwolenia.
Źródło: „https://pl.wikivoyage.org/w/index.php?title=Czeladź&oldid=157499”