Bośnia i Hercegowina

Z Wikipodróży
Świat > Eurazja > Europa > Bałkany > Bośnia i Hercegowina
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bośnia i Hercegowina
Flaga
Flag of Bosnia and Herzegovina.svg
Lokalizacja
Europe location BHG.png
Informacje
Stolica Sarajewo
Ustrój federacja
Waluta marka transferowa/zamienna (BAM)
Strefa czasowa +1:00
Powierzchnia 51 129 km²
Liczba ludności ok. 4 500 000
Język urzędowy bośniacki, chorwacki, serbski (ustandaryzowane formy języka serbsko-chorwackiego)
Religia dominująca islam, prawosławie, katolicyzm
Kod telefoniczny +387
Napięcie elektryczne 220V/50Hz
Typ gniazdka europejskie
Kod samochodowy BIH
Ruch samochodowy prawostronny
Domena internetowa .ba
Bosnia and Herzegovina CIA map PL.png

Bośnia i Hercegowina (bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Bosna i Hercegovina / Босна и Херцеговина) – państwo federacyjne w południowo-wschodniej Europie, na Półwyspie Bałkańskim, powstałe po rozpadzie Jugosławii.

Charakterystyka[edytuj]

Graniczy od północy i południowego zachodu z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch jednostek administracyjnych: Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.

Geografia[edytuj]

Generalnie Bośnia i Hercegowina jest krajem górzystym. Napotkać tu można liczne jeziora, pieczary i przełomy rzeczne.

Federacja ma dostęp do kilkunastokilometrowego skrawka Morza Adriatyckiego, który rozdziela przy okazji Chorwację na dwie części. Miastem położonym w tym paśmie jest Neum.

Fauna i flora[edytuj]

Klimat[edytuj]

Historia[edytuj]

Kultura i sztuka[edytuj]

Polityka[edytuj]

Sytuacja polityczna kraju jest skomplikowana. Na północy i południu są terytoria Republiki Serbskiej, a przez część środkową ciągnie się „właściwa” Federacja Bośni i Hercegowiny. Państwo rządzone jest kolektywnie przez premierów i prezydentów obu bytów, a nad nimi czuwa jeszcze niezależny Wysoki Przedstawiciel reprezentujący ONZ.

Gospodarka[edytuj]

Społeczeństwo[edytuj]

Społeczeństwo dzieli się na trzy główne grupy narodowościowo-religijne: Bośniaków (wyznających przeważnie islam), Serbów (prawosławie) oraz Chorwatów (katolicyzm). Stosunki między poszczególnymi grupami nadal są napięte.

Zwyczaje[edytuj]

Na ulicach rzadko, ale możemy spotkać dużo muzułmanów którzy modlą się na ulicach w sklepach czy w metrze

Przygotowania[edytuj]

Wybór czasu podróży[edytuj]

Wydaje się, że nie ma złego terminu, by wybrać się do Bośni. Owszem, latem jest raczej upalnie i jest z pewnością więcej turystów (głównie wokół Mostaru i Medjugorie), więc kto nie lubi takich doznań, niech decyduje się na niski sezon. Zimą można wybrać się tutaj na narty.

Wizy[edytuj]

Obywatele RP zwolnieni są z obowiązku wizowego przy przekraczaniu granicy oraz pobycie do 90 dni. Istnieje formalny wymóg okazania na granicy środków finansowych w wysokości 50 EUR na każdy dzień pobytu, jednakże często obowiązek ten nie jest egzekwowany przez władze graniczne.

Obywatele RP mogą przekraczać granice Bośni i Hercegowiny na podstawie paszportu lub dowodu osobistego.

Przepisy celne[edytuj]

Wymiana waluty[edytuj]

Oficjalną walutą Bośni i Hercegowiny jest marka (konvertibilna marka, KM), której kurs jest ustalony względem euro na stałym poziomie (1 EUR = 1,95 BAM).

Ubezpieczenia[edytuj]

Ekwipunek[edytuj]

Rozmówki[edytuj]

Dojazd[edytuj]

Samolotem[edytuj]

Pociągiem[edytuj]

Samochodem[edytuj]

Bośniackie krajobrazy sprawiają, że wspaniale jeździ się po tym kraju. Kręte górskie drogi dostarczają wielu wrażeń. Ubywa też pól minowych i coraz bezpieczniejsze jest przystawanie na poboczu, by zrobić zdjęcie.

Ruch uliczny nie odstaje jakoś szczególnie od naszych realiów – kierowcy są może bardziej emocjonalni. W kraju praktycznie brak autostrad (poza krótkim odcinku w okolicach Sarajewa), ale jakość głównych dróg jest dobra i ciągle się poprawia – wiele odcinków jest w remoncie. Wyprzedzanie może niejednokrotnie przyprawić o szybsze bicie serca. Policja często czai się w takich miejscach, gdzie ograniczenie spada do 20-30 km/h, więc trzeba się bardzo pilnować.

Limity prędkości:

  • 50 km/h w obszarze zabudowanym
  • 80 km/h poza obszarem zabudowanym
  • 130 km/h na autostradach

Wymagane jest posiadanie „zielonej karty”. Międzynarodowe prawo jazdy nie jest konieczne.

Ceny paliw kształtują się mniej więcej w tych granicach, co w Polsce (0,83 EUR za litr diesla).

Krótki odcinek autostrady między Bosanskim Brodem a Sarajewem jest płatny na bramkach – 1 EUR. Jednak budowa trwa.

Uwaga co do map elektronicznych, obecnie ani Automapa Europa, ani Google Maps nie zawiera szczegółowych map drogowych tego kraju, wypada więc sprawdzić czy aby Twoja mapa jest wystarczająco szczegółowa, warto mieć jakąś mapę tradycyjną.

Autobusem[edytuj]

Dojazd Warszawa – Sarajewo

Statkiem[edytuj]

Przejścia graniczne[edytuj]

Z Chorwacją:

  • Bosanska Gradiška
  • Bosanski Brod
  • Brčko
  • Gorića
  • Kamensko
  • Ličko Petrovo Selo

Z Czarnogórą:

  • Metaljka
  • Šula – Vitina
  • Meštrovac
  • Šćepan Polje – Hum
  • Krstac
  • Bituljica
  • Vraćenovići – Deleuša
  • Ilijino Brdo – Klobuk
  • Nudo – Aranđelovo
  • Sitnica – Zupci

Z Serbią:

  • Zvornik
  • Sremska Rača – Rača
  • Badovinci – Popovi
  • Trbušnica – Šepak
  • Ljubovija – Bratunac
  • Bajina Bašta – Skelani
  • Kotroman – Vardište
  • Uvac

Podział administracyjny[edytuj]

Podział administracyjny Bośni i Hercegowiny

Bośnia i Hercegowina składa się z dwóch głównych części składowych, którymi są Federacja Bośni i Hercegowiny – ze stolicą w Sarajewie i Republika Serbska (Republika Srpska) – ze stolicą w Banja Luce. Na wspólnym terenie obydwu tych części leży Dystrykt Brczko, pozostający pod kontrolą międzynarodową.

Poza tym, kraj podzielony jest administracyjnie na 10 kantonów. Podział administracyjny Bośni i Hercegowiny jest stosunkowo skomplikowany, a ukształtował się pod koniec wojny domowej (trwającej w latach 1992–1995) oraz po jej zakończeniu (od roku 1995 do 2000).

Na mocy Porozumienia waszyngtońskiego, a także Układu w Dayton, Bośnia i Hercegowina składa się z trzech części składowych:

   Federacji Bośni i Hercegowiny (kolor niebieski)
   Republiki Serbskiej (kolor czerwony)
   Dystryktu Brczko (kolor żółty)

Podział administracyjny Federacji Bośni i Hercegowiny Mapa kantonów Federacji Bośni i Hercegowiny. Federacja Bośni i Hercegowiny została podzielona na 10 kantonów (serb. кантони, bośn. kantoni, chorw. županije), jako jednostkę najwyższego szczebla. Kantony podzielone są natomiast na 79 gmin (bośn. općine), stanowiącą jednostkę najniższego stopnia podziału terytorialnego. Herb Numer Nazwa Siedziba władz Powierzchnia w km² Ludność (2013) Boszniacy Chorwaci Serbowie Coat of arms of Una-Sana.png 1 Kanton uńsko-sański Unsko-sanski kanton Unsko-sanska županija Bihać 4.125,0 287.998 94,3 1,8 3,4 Coat of arms of Posavina.svg 2 Kanton posawski Posavski kanton Županija Posavska Orašje 324,6 40.513 14,6 82,8 1,8 Coat of arms of Tuzla Canton.svg 3 Kanton tuzlański Tuzlanski kanton Tuzlanska županija Tuzla 2.649,0 497.813 ok. 90 ok. 5 ? Coat of arms of Zenica-Doboj.png 4 Kanton zenicko-dobojski Zeničko-dobojski kanton Zeničko-dobojska županija Zenica 3.334,3 400.848 83,6 13,0 2,5 Coat of arms of Bosnian Podrinje.png 5 Kanton bośniacko-podriński Bosansko-podrinjski kanton Goražde Bosansko-podrinjska županija Goražde 504,6 33.662 98,6 0,1 1,2 Coat of arms of Central Bosnia.png 6 Kanton środkowobośniacki Srednjobosanski kanton Županija Središnja Bosna Travnik 3.189,0 255.648 43,2 38,8 12,0 Coat of arms of Herzegovina-Neretva.png 7 Kanton hercegowińsko-neretwiański Hercegovačko-neretvanski kanton Hercegovačko-neretvanska županija Mostar 4.401,0 226.632 46,5 50,5 2,5 8 Kanton zachodniohercegowiński Zapadnohercegovački kanton Županija Zapadnohercegovačka Široki Brijeg 1.362,2 81.833 ? ponad 95 ? Coat of arms of Sarajevo Canton.png 9 Kanton sarajewski Kanton Sarajevo Sarajevska županija Sarajewo 1.276,9 421.289 79,6 6,7 11,2 10 Kanton dziesiąty Kanton 10 Županija br. 10 Livno 4.934,1 81.396 8,2 79,0 12,4 Federacja Bośni i Hercegowiny Federacija Bosne i Hercegovine Sarajewo 26.109,7 2.327.195 72,9 21,8 4,4 Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg Bośnia i Hercegowina Bosna i Hercegovina Босна и Херцеговина Sarajewo 51.129,0 4.590.310 48 16 37 Podział administracyjny Republiki Serbskiej Republika Serbska jest państwem unitarnym, podzielonym na 7 regionów i 63 gminy.

Miasta[edytuj]

Według danych za rok 2008 w Bośni i Hercegowinie było ponad 40 miast. Stolica kraju Sarajewo oraz miasto Banja Luka liczyło od 100 do 500 tys. mieszkańców, 4 miasta z ludnością 50–100 tys., 3 miasta z ludnością 25–50 tys., 12 miast z ludnością 10–25 tys. oraz reszta miast poniżej 10 tys. mieszkańców.

Alfabetyczna lista miast w Bośni i Hercegowinie: Miasto Ludność (1981) Ludność (1991) Ludność (szac. VI 2008) Jedn. adm. Banja Luka 123.937 143.079 164.200 Republika Serbska Bihać 29.875 45.995 39.100 Kanton uńsko-sański Bijeljina 31.124 37.216 41.600 Republika Serbska Bileća bd 10.125 13.257 Republika Serbska Bosanska Krupa 12.055 15.553 11.500 Kanton uńsko-sański Brczko 31.437 41.405 54.800 Dystrykt Brczko Bugojno 16.402 26.557 21.200 Kanton środkowobośniacki Cazin bd 15.138 21.741 Kanton uńsko-sański Derventa 14.357 17.451 13.200 Republika Serbska Doboj 23.558 27.579 23.600 Republika Serbska Foča 11.530 16.628 10.900 Republika Serbska Goražde 13.022 18.751 17.500 Kanton bośniacko-podriński Gračanica bd 12.711 15.758 Kanton tuzlański Gradačac bd 12.872 15.659 Kanton tuzlański Gradiška 13.475 18.671 18.900 Republika Serbska Jajce bd bd 24.455[1] Kanton środkowobośniacki Kakanj bd 12.016 12.406 Kanton zenicko-dobojski Konjic bd 14.501 15.950 Kanton hercegowińsko-neretwiański Livno 9.002 10.925 8.700 Kanton dziesiąty Ljubuški 3.700 7.407 6.200 Kanton zachodniohercegowiński Lukavac bd 12.178 12.607 Kanton tuzlański Mostar 63.427 75.865 66.900 Kanton hercegowińsko-neretwiański Mrkonjić Grad bd 11.261 14.737 Republika Serbska Novi Travnik bd 11.520 10.006 Kanton środkowobośniacki Odžak bd 9.377 11.621 Kanton posawski Orašje 3.420 3.901 3.000 Kanton posawski Pale 2.105 6.095 18.000 Republika Serbska Prijedor 29.449 34.613 29.900 Republika Serbska Prozor bd 7.600 10.349 Kanton hercegowińsko-neretwiański Sanski Most 14.027 17.948 14.400 Kanton uńsko-sański Sarajewo 319.017 416.497 393.000 Kanton sarajewski Stijena bd 7.866 10.844 Kanton uńsko-sański Šipovo bd 8.955 10.738 Republika Serbska Travnik 15.888 21.038 16.700 Kanton środkowobośniacki Trebinje 17.271 22.206 23.600 Republika Serbska Tuzla 65.091 83.770 83.800 Kanton tuzlański Velika Kladuša bd 14.469 19.330 Kanton uńsko-sański Visoko 11.653 15.310 13.300 Kanton zenicko-dobojski Zavidovići bd 14.820 14.380 Kanton zenicko-dobojski Zenica 63.569 96.027 83.300 Kanton zenicko-dobojski Živinice bd 11.956 13.641 Kanton tuzlański

Ciekawe miejsca[edytuj]

Transport[edytuj]

Wyjazd[edytuj]

Jadąc od północy, naturalne wydaje się podążanie w następujących dwóch kierunkach:

Język[edytuj]

Statusem języka urzędowego objęte są trzy ustandaryzowane odmiany języka serbsko-chorwackiego: bośniacka, chorwacka i serbska. Można porozumieć się po rosyjsku.

Zakupy[edytuj]

Jak wszędzie na Bałkanach, naturalnym wyborem wydaje się być wino i rakija. Poza tym, można się zainteresować słodyczami lokum.

Gastronomia[edytuj]

Warto spróbować:

  • burek – faszerowane ciasto, wypełnione mięsem, serem, warzywami, lub owocami.
  • ćevapcici (czewapi) – lokalny kebab

Noclegi[edytuj]

Są tańsze niż w okolicznych krajach. W Sarajewie i Mostarze łatwo o hostel. Jeśli szuka się kwatery prywatnej, trzeba rozglądać się za napisem Sobe/Apartmani, co świadczy o tym, że właściciel wynajmuje pokoje. Nie zaleca się nocowania na dziko ze względu na miny i niewypały.

Jak płacić[edytuj]

Walutą Bośni i hercegowiny jest marka transferowa.

Praca[edytuj]

Bezpieczeństwo[edytuj]

Bośnia jest państwem bezpiecznym, jeśli chodzi o przestępczość. Do innych kwestii w Bośni należy po prostu podchodzić z rozsądkiem, to znaczy unikać angażowania się w rozmowy dotyczące waśni etnicznych i nie udawać się w obszary (przeważnie przygraniczne), gdzie występuje duże ryzyko natknięcia się na niewypały albo miny.

Zdrowie[edytuj]

Kontakt[edytuj]

Telefon[edytuj]

Numer kierunkowy to +387.

Polskie sieci komórkowe łapią zasięg lokalnych operatorów. Można także zaopatrzyć się w miejscową kartę SIM.

Internet[edytuj]

Kafejki internetowe są dostępne w miastach – wystarczy się uważnie rozejrzeć. Domena krajowa to .ba.

Poczta[edytuj]

W miejscach turystycznych (np. Mostar, Neum) pracownicy poczty mówią po angielsku i można wymienić tam pieniądze. Zwyczajne przesyłki idą zazwyczaj do Polski ponad 2 tygodnie.

Informacje turystyczne[edytuj]

Przedstawicielstwa dyplomatyczne[edytuj]

Ambasada RP w Sarajewie

ul. Višnjik 20, 71 000 Sarajewo

Telefon: +387 33 290 500

Faks: +387 33 290 519

Strona www: https://sarajewo.msz.gov.pl/pl/

Sekretariat: sarajewo.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Ambasada Bośni i Hercegowiny w Warszawie

ul. Humańska 10

00-789 Warszawa

Telefon: +48 22 856 99 35

Faks: +48 22 848 15 21

E-mail: sekretariat@ambasadabih.pl



Na niniejszej stronie wykorzystano treści ze strony: Bośnia i Hercegowina opublikowanej w portalu Wikitravel; autorzy: w historii edycji; prawa autorskie: na licencji CC-BY-SA 1.0