Powiat żarski
Powiat żarski – powiat w Polsce, w województwie lubuskim, utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą są Żary.
Podział administracyjny
[edytuj]Stan na dzień 31.12.2017[1]: Gmina Typ Pow. Pr. pow. Brody wiejska 241 km² 17,3% Jasień miejsko-wiejska 127 km² 9,1% Lipinki Łużyckie wiejska 89 km² 6,4% Lubsko miejsko-wiejska 183 km² 13,1% Łęknica miejska 16 km² 1,1% Przewóz wiejska 178 km² 12,8% Trzebiel wiejska 166 km² 11,9% Tuplice wiejska 66 km² 4,7% Żary miejska 33 km² 2,4% Żary wiejska 294 km² 21,1% Sąsiednie powiaty
powiat krośnieński powiat zielonogórski powiat żagański powiat zgorzelecki (dolnośląskie)
Warto zobaczyć
[edytuj]w Żarach
[edytuj]Zabytki Stary Rynek w Żarach Ratusz Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa Obwarowania miejskie (XIV/XVI w.) Kościół pw. św. Barbary, obecnie garnizonowy pw. Podwyższenia Krzyża Kościół par. pw. Wniebowzięcia NMP
Pomimo poważnych zniszczeń wojennych, w Żarach zachowało się wiele ciekawych zabytków architektury i pozostał średniowieczny układ urbanistyczny. Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[11]:
miasto
kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, ul. 11 Listopada, z lat 1914–1917
kościół szpitalny pod wezwaniem Świętego Ducha, obecnie kościół polsko-kat. pod wezwaniem Dobrego Pasterza, ul. Żagańska, z XIV wieku, przebudowany w 1702 roku
kościół cmentarny, filialny pod wezwaniem św. Piotra, wczesnogotycki z drugiej połowy XIII wieku, przebudowany w XIV wieku, XV/XVI wieku, w XVIII wieku; zbudowany z kamienia polnego. Jednonawowy z węższym i niższym prezbiterium
zespół klasztorny franciszkanów, z XIII-XIX wieku, przebudowany w XX wieku: część klasztoru przebudowana na słodownię, Kaczy Rynek 9, z XIV/XV wieku, przebudowana w XIX wieku; szkoła na fundamentach skrzydła klasztornego, pl. Botwina, nie istnieje
katakumby – krużganki na cmentarzu, z XVII-XIX wieku
kościół pod wezwaniem św. Barbary, obecnie kościół garnizonowy pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego, pl. Jagiełły, z XIV-XV wieku, przebudowany w XVIII wieku
kościół ewangelicki, obecnie kościół rzymskokatolicki filialny pod wezwaniem MB Różańcowej, pl. Inwalidów 13/14, z XVIII wieku, w 1873 roku, w 1988 roku
mury obronne, pozostałości z XIV/XVI-wiecznych średniowiecznych obwarowań miejskich, częściowo odrestaurowane, fragmenty murów, dwie wieże
Brama Dolna, ul. Osadników Wojskowych, z XIV wieku, przebudowana w XVI wieku
zespół zamkowy, z XIV-XVIII wieku:
zamek Dewinów–Bibersteinów – zamek gotycki został zbudowany z inicjatywy Albrechta Dziewina w drugiej połowie XIII w., przebudowany w latach 1540–1549 przez Bibersteinów i uzyskuje renesansowy charakter
pałac Promnitzów, barokowy, zaprojektowany przez szwajcarskiego architekta Giovanniego Simonetti; został zbudowany w latach 1710–1728 jako monumentalne, czteroskrzydłowe założenie z dziedzińcem pośrodku, sąsiaduje z zamkiem
pałac ogrodowy „Akademia Rycerska”, obecnie szpital wojskowy, ul. Domańskiego, z 1725 roku
park geometryczny, ul. Domańskiego, z XVIII wieku z Błękitną Bramą z 1708 roku
dawny folwark zamkowy, ul. Poznańska, z XVIII wieku: spichrz; stajnia; budynek gospodarczy; gorzelnia; obora, cztery domy, ul. Poznańska 3-a-b-c-d
ratusz, Rynek, z przełomu XIV-XVI wieku, przebudowany w XVIII wieku, w XX wieku z renesansowym portalem
domy, ul. Armii Krajowej 2, 3a, 4, 5, 6, z XIX wieku/XX wieku
domy, ul. Artylerzystów 6, 7, 10, z XIX wieku/XX wieku
domy, ul. Bohaterów Getta 1, 23, 25, 29, z XIX wieku i XX wieku
domy, ul. Broni Pancernej 1, 6, z XIX wieku, w XX wieku
domy, ul. Śródmiejska 1, 4, 5, 7, 11, 14, 15, 20, 26, 28, z XIX wieku i XX wieku
warte uwagi są kamieniczki otaczające rynek oraz stojące przy ulicy Króla Bolesława Chrobrego – głównej arterii handlowej miasta; najstarsze pochodzą z XVII stulecia
domy, ul. Chrobrego 1, 1a, 3, 4, 5, 7, 8/8a z oficynami, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 20, 21, 23 pierwotnie kaplica, 25, 26-27, 28, 29, 35, 40, z XIV-XX wieku
dom, ul. Cicha 1, z XVII-XVIII wieku
kamienica, ul. Górnośląska 2, z XIX wieku/XX wieku
domy, pl. Inwalidów 2, 7, 11, z XVII wieku, w XVIII wieku, w XIX wieku
domy, ul. Kąpielowa 15, 24
domy, ul. Kościelna 1 z XVI wieku, 1/2 z XIV-XV wieku, 12 nie istnieje, 13, z XVII-XVIII wieku
zespół zabudowy, pl. Kościelny: dwa domy przy murach obronnych; domy nr: 7,8, 9/10, 11, 12, 13, 14; nieopodal kościoła odnajdziemy gotycką plebanię; gotycko-renesansowy budynek nadintendentury. Dzisiaj mieści się tutaj archiwum miejskie; dzwonnica z XIV wieku o wysokości 28 metrów; jest to dawna gotycka baszta obronna z początków XIV wieku, która została podwyższona i zaadaptowana na dzwonnicę w XVI wieku
kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa, który góruje nad starym miastem. Jest to gotycka świątynia, której zasadniczy kształt nadano w XV w., zaś północne fragmenty murów kościoła pochodzą z XII w. W latach 1670–1672 przy wschodniej ścianie dobudowano barokową kaplicę Promnitzów
domy, pl. Lotników 9, 17, z XV wieku
domy, pl. 1 Maja 1, 1a, 3a, 4, 4a, z XIX wieku/XX wieku
dom, ul. Parkowa 1, z XIX wieku/XX wieku
dom, ul. Mieszka I 24, z XVII wieku, nie istnieje
domy, ul. Moniuszki 32, 46, 58, z XVII wieku, w XIX wieku i XX wieku
dom, ul. Nowe Miasto 10 11,12, z XVIII wieku i XIX wieku, nie istnieją oraz 24 z XVIII wieku
dom, ul. Ogrodowa 1, 2, 2a, 3, 13, z XIX wieku i XX wieku
domy, ul. Osadników Wojskowych 1/2 kamienica z 1910 roku, 10, 11, 12,13, 34, nie istnieją z XVII i XVIII wieku; oraz 31/33, 35, 40, 46,52, 53, z XVII i XVIII wieku, w XIX wieku
kamienica z oficyną, ul. Podchorążych 2, z 1907 roku
domy, ul. Podchorążych 3, 6, 7 z oficyną, 9/10, 11, 25; 26 i 35 i 38 nie istnieją; 32, 39, 40, 45, 46, z XVIII wieku i XIX wieku
domy, pl. Przyjaźni 1, 1 a, 4, 5, 9,1 7, z XIX wieku, przebudowane w początku XX wieku
kamienica, pl. Przyjaźni 11/12, z 1898 roku
domy, Rynek 6/7, 10, 11, 31, 32/33, 35, 36, z XIX wieku i XX wieku
gospoda „Pod Złotą Gwiazdą”, Rynek 12, z 1770 roku, przebudowana XIX wieku
domy, Rynek 13, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 37, z XVII wieku, XVIII wieku, przebudowane w XIX wieku, w XX wieku
dom, ul. Spokojna 1, z XIX wieku/XX wieku
domy, ul. Wrocławska 7, 11, 14, 16, 17, 19, 21, z XIX wieku/XX wieku
dom, pl. Zamkowy 1, z XVI wieku, przebudowany w XVIII wieku, w XIX wieku, nie istnieje
dom, ul. Zielona 1/2, z XIX wieku/XX wieku
dom, ul. Żagańska 1, 2 z XVII, 4, 9, 11, 15, 17 z XVII i XVIII wieku, 22, 23/25, 26, 34, 37a, 42, z XIX wieku/XX wieku
wieża ciśnień, ul. Lotników, z początku XX wieku
browar (ruina), ul. Jana Pawła II, z połowy XVIII wieku, nie istnieje
zespół dawny fabryki włókienniczej Stillera, ul. Kaszubska 41, z lat 1900–1902: budynek administracyjny; garaże; warsztat stolarski; warsztat elektryczny; kotłownia; magazyn
budynek produkcyjny, obecnie biurowy w zespole dawny tkalni Frenzla, ul. Broni Pancernej 6, z XIX wieku: komin przy dawnej kotłowni
Żary – Kunice
kościół ewangelicki, obecnie kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Matki Boskiej Szkaplerznej, ul. Wyzwolenia, z 1895 roku plebania z XVIII wieku.
inne zabytki:
synagoga synagoga, ul. Zaułek Klasztorny stary cmentarz żydowski nowy cmentarz żydowski Zielony Las, sporą atrakcją lasu są trzy wieże, m.in. przeciwpożarowa, widokowa, zbudowana przed wojną na najwyższym wzgórzu Wzniesień Żarskich (227 m n.p.m.), oraz „Wieża Promnitza”; w pogodne dni można podziwiać z nich panoramę miasta oraz Karkonoszy; jest to ulubione miejsce weekendowych spacerów mieszkańców, przylegające do południowych granic miasta.