Koleją po Hiszpanii

Z drugą co do wielkości siecią kolei dużych prędkości na świecie i największą poza Chinami, podróż koleją w Hiszpanii pozostaje jednym z najpopularniejszych środków transportu w tym kraju.

Hiszpania posiada trzy różne rodzaje kolei, a co za tym idzie, trzy różne rozstawy szyn. Wszystkie linie dużych prędkości korzystają z torów o standardowym rozstawie (1435 mm), typowym dla reszty Europy, natomiast linie niedużych prędkości korzystają z torów o rozstawie iberyjskim (1668 mm). W całym kraju funkcjonuje również kilka linii wąskotorowych (1000 mm). Oprócz metra i tramwajów obowiązują odrębne przepisy.

W Hiszpanii (krajowe)

Linie dużych prędkości

Pierwsza w historii Hiszpanii linia kolei dużych prędkości została przetestowana w latach 60. XX wieku na odcinku torów w pobliżu Sewilli, co oznaczało pierwszy w historii przypadek, gdy pociąg przekroczył prędkość 200 km/h w tym kraju. Po szeroko zakrojonych konsultacjach i planowaniu w latach 80. XX wieku zdecydowano, że tory będą miały standardowy rozstaw szyn, zgodny z resztą Europy, ale będą niezgodne z resztą hiszpańskiej sieci kolejowej – ma to jednak wiele zalet dla podróżujących: sieć kolei dużych prędkości jest wydzielona i problemy z jedną linią prawdopodobnie nie wpłyną na inne. Pierwsza linia kolei dużych prędkości została w pełni otwarta między Madrytem a Sewillą w 1992 roku i od tego czasu Hiszpania stale rozwija swoją sieć. Sieć, która może osiągać prędkość do 350 km/h (220 mph), wraz z francuską siecią TGV, jest jedną z najszybszych kolei pasażerskich na świecie.

Większą część hiszpańskiej sieci kolei dużych prędkości obsługuje Renfe pod marką AVE (Alta Velocidad Española), która obsługuje większość tras z Madrytu i, w mniejszym stopniu, z Barcelony. Sieć w dużym stopniu opiera się na modelu hub-and-spoke i w wielu przypadkach szybszy jest dojazd pociągiem do i z Madrytu niż podróż bezpośrednia (o ile w ogóle taka istnieje).

Renfe obsługuje również kilka innych połączeń – Avlo to bezpośrednia, tańsza alternatywa dla AVE, która obsługuje trasy o większym natężeniu ruchu, takie jak do Barcelony, Walencji czy Alicante. Avlo kosztuje mniej niż AVE, ale należy się spodziewać mniejszej liczby udogodnień na pokładzie i surowszych limitów bagażu. Alvia to połączenie hybrydowe, które oferuje połączenia zarówno na torach dużych prędkości, jak i normalnych, do miejsc, które jeszcze nie są obsługiwane przez AVE. Avant obsługuje głównie pociągi średniodystansowe i połączenia z mniejszymi ośrodkami regionalnymi. Przepustowość pociągów Avant jest zazwyczaj znacznie niższa, podobnie jak maksymalna prędkość, która wynosi zaledwie 250 km/h (160 mph).

Od 2025 roku dwaj inni prywatni operatorzy również obsługują pociągi dużych prędkości na różnych trasach. Ouigo (lub Ouigo España) jest głównym konkurentem Avlo (tańszego przewoźnika Renfe), zarządzanego jako spółka zależna francuskiego SNCF. Styl pociągów jest bardzo podobny do francuskiego TGV, a ceny biletów są zazwyczaj zbliżone do tanich biletów lotniczych: niska, uczciwa cena bazowa, ale trzeba dodatkowo zapłacić za bagaż, Wi-Fi lub wybór miejsca. Iryo jest nieco bardziej ekskluzywny i bazuje na pociągach Trenitalia.

Wszyscy operatorzy wymagają wcześniejszej rezerwacji, ponieważ miejsca są przydzielane.

Linie konwencjonalne

Hiszpańska sieć kolejowa może być znana z rozległej sieci linii dużych prędkości, ale istnieje również duża sieć kolei konwencjonalnych o niskiej prędkości, łączących mniejsze miasta z najbliższym regionalnym węzłem kolejowym lub bezpośrednio z Madrytem. Chociaż z definicji wiele z tych linii to linie „niskiej prędkości”, nadal są one dość przyzwoite, a większość z nich osiąga prędkość co najmniej 100 km/h (62 mph). Rezerwując bezpośrednio, koleje niskiej prędkości mogą być często znacznie bardziej przystępne cenowo.

Renfe, podobnie jak hiszpańskie linie dużych prędkości, również obsługuje wiele linii konwencjonalnych, ale w ramach innych usług: Alvia (jak wspomniano w § linie dużych prędkości) to połączenie kolei dużych prędkości i kolei konwencjonalnych. Renfe Intercity obsługuje podobne pociągi dalekobieżne, co wiele tras AVE, ale często są wolniejsze i zatrzymują się na większej liczbie przystanków – rekompensują one jednak fakt, że używane są taryfy Intercity. Rezerwacja jest wymagana zarówno w przypadku Alvii, jak i Intercity, ale zazwyczaj nie jest wymagana w przypadku pozostałych usług. Większość z nich można zarezerwować z nawet 90-dniowym wyprzedzeniem.

Oprócz Alvii i Intercity, Renfe obsługuje również Media Distancia (MD), pociągi średniodystansowe, jak sama nazwa wskazuje, kursujące po lokalnych torach. Łączą one głównie mniejsze ośrodki z obszarami wiejskimi. Podobny cel mają pociągi Regional/Regional Exprés, ale są znacznie wolniejsze i przeznaczone na krótsze dystanse. Żadna z tych linii nie wymaga wcześniejszej rezerwacji.

Koleje wąskotorowe

Północna Hiszpania posiada niewielką, 1250-kilometrową sieć kolei wąskotorowych – w porównaniu z konwencjonalnymi liniami kolejowymi w Hiszpanii, te linie kolejowe są bardzo powolne, co czyni je odpowiednimi zarówno do podróży po bardziej malowniczych krajobrazach, jak i do wyjazdów na bardzo specyficzne obszary wiejskie. Są one obsługiwane przez FEVE (obecnie Renfe Cercanías AM) jako połączenia podmiejskie i turystyczne.

Jeśli szukasz szczególnie luksusowej trasy widokowej, Transcantábrico to linia o długości 650 km, która biegnie wąskotorową koleją wzdłuż północnego wybrzeża Atlantyku w Hiszpanii. Jej pokonanie zajmuje około tygodnia.