Autobusem po byłej Jugosławii

Częściowo ze względu na opłakany stan kolei, a także wysokie ceny lotów krótkodystansowych w stosunku do średnich dochodów, autobusy (autobusi, poj. autobus) są najpopularniejszym środkiem transportu publicznego w Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowinie, Serbii, Kosowie, Czarnogórze i Macedonii Północnej. Na rynku panuje silna konkurencja, a do większych graczy należą:

Lasta Beograd, największa firma należąca do sieci Eurolines, łączy Belgrad z całym regionem i większością krajów Europy.
Arriva Croatia, największy dostawca usług transportu pasażerskiego w Chorwacji, należący do międzynarodowej korporacji Arriva Deutsche Bahn. Grupa składa się z następujących firm: Autotrans, APP i Panturist.
Centrotrans Sarajevo, z Bośni i Hercegowiny.
Promet Makarska obsługuje częste połączenia autobusowe z Zagrzebia do Splitu i Makarskiej.
Niš Ekspres obsługuje większość połączeń autobusowych do i z Niszu.
Flixbus to pierwotnie niemiecka firma, obsługująca kilka miejsc docelowych w regionie

Dworzec autobusowy nazywa się avtobusna postaja w Słowenii, autobusni kolodvor w Chorwacji, autobusna stanica w Bośni i Hercegowinie, autobuska stanica w Serbii i Czarnogórze oraz avtobuska stanica w Macedonii Północnej.

Ceny biletów i taryf

Ceny biletów są zazwyczaj niższe niż w Europie Zachodniej. Chorwacja i Słowenia są nieco droższe niż Serbia, ale nawet najdłuższe nocne trasy nie powinny kosztować więcej niż 50 euro.

Bilety można kupić w autobusie lub w kasach na dworcach autobusowych. Płatności zazwyczaj dokonuje się gotówką i w walucie lokalnej (dinar serbski, marka bośniacka, denar macedoński lub euro). Euro jest prawnym środkiem płatniczym tylko w Słowenii, Chorwacji, Czarnogórze i Kosowie, ale czasami jest akceptowane również w innych krajach.

Bilety powrotne (povratna karta) są dostępne na większości linii i oferują zniżkę do 20%. Podróż powrotna musi odbywać się w tym samym przewoźniku, a czasami wymagana jest rezerwacja przed wejściem do autobusu powrotnego.

W Chorwacji oraz Bośni i Hercegowinie dostęp do peronów na dworcach autobusowych jest zazwyczaj nieograniczony, więc można wsiąść do dowolnego autobusu z wolnymi miejscami i kupić bilet u kierowcy. Z drugiej strony, w większości serbskich miast, aby dotrzeć na peron, wymagany jest ważny bilet autobusowy lub tzw. „bilet peronowy” (peronska karta), który w Belgradzie kosztuje 230 dinarów.

W autobusach w Chorwacji zdarzały się przypadki, gdy konduktorzy nie wręczali turystom biletów, a zamiast tego przywłaszczali sobie pieniądze. Turyści powinni obserwować, jak miejscowi kupują i odbierają bilety, i domagać się ich wydania, jeśli ich nie otrzymają. Konduktor zazwyczaj ma przy sobie urządzenie przenośne z drukarką, a bilety są drukowane w momencie sprzedaży. W przypadku zatrzymania bez ważnego biletu, mandat wynosi co najmniej dwukrotność opłaty za przejazd.

Trasy i rozkłady jazdy

Informacje o trasach i rozkładach jazdy są dostępne na wszystkich dworcach autobusowych, zazwyczaj w języku lokalnym. W Serbii i Macedonii Północnej są one czasami drukowane wyłącznie cyrylicą. Można również uzyskać informacje telefonicznie lub w kasach biletowych, jednak poza największymi miastami i głównymi atrakcjami turystycznymi język angielski jest słabo znany.

Strony internetowe dworców autobusowych i przewoźników autobusowych również udostępniają rozkłady jazdy, ale mogą być one nieco nieaktualne, niedokładne lub niekompletne. Najbardziej wiarygodne strony internetowe dworców autobusowych to strony w Lublanie, Zagrzebiu, Splicie i Belgradzie. Wyszukując trasy autobusowe w internecie, zawsze wpisuj nazwy miast z lokalnymi znakami diakrytycznymi: č ć š đ ž (skopiuj i wklej w razie potrzeby).

Flota autobusów

Chociaż niektóre firmy eksploatują fabrycznie nowe autobusy tureckie, chińskie i/lub montowane lokalnie, większość preferuje pojazdy używane z Europy Zachodniej. W rezultacie w autobusach powszechne jest oznakowanie w języku niemieckim (np. „Notausstieg” oznaczające wyjście ewakuacyjne). Nie ma takiego wymogu prawnego, ale wiele autobusów ma ograniczenie prędkości do 100 lub 105 km/h.

Uwagi

Podczas dłuższych tras autostradowych kierowca autobusu zawsze zatrzymuje się na co najmniej 15-20 min na stacji benzynowej z kawiarnią i/lub restauracją, publiczną toaletą i minimarketem. Na bardzo długich trasach, takich jak Split-Belgrad, są co najmniej dwa postoje.

Podczas przekraczania granicy do autobusu wsiada policjant, pobiera wszystkie paszporty i dokonuje ich kontroli w swojej budce, albo pasażer zostaje poproszony o opuszczenie autobusu i okazanie paszportu osobiście.

Palenie jest oficjalnie zabronione we wszystkich autobusach, ale kierowcy nadal dość często otwierają okno i palą papierosy podczas jazdy.

Istnieje nieuregulowana, ale bardzo powszechna praktyka wysyłania paczek autobusami międzymiastowymi. Zwyczajowo na paczce umieszcza się imię i nazwisko adresata, miasto i numer telefonu komórkowego oraz wręcza kierowcy niewielki napiwek (1,50 euro/100 dinara na krótszych trasach, 3 euro/200 dinara na dłuższych trasach).